آموزش گامبهگام مهاجرت سرور به VPS جدید
در این راهنما یاد بگیرید چگونه با کاهش TTL در DNS و همگامسازی دقیق دادهها، سرور لینوکسی خود را بدون قطعی به یک VPS جدید منتقل کنید. از خطاهای رایج دوری کنید.
مهاجرت سرور به یک VPS جدید به عنوان یک انتقال برنامهریزیشده
برای مهاجرت سرور به یک VPS جدید، این جابهجایی را به جای یک کپیبرداری ساده، به عنوان یک انتقال برنامهریزیشده در نظر بگیرید. سرور جدید را از پایه بسازید، دادهها را دو بار همگامسازی کنید، و پیش از دست زدن به DNS، صحت عملکرد سرور جدید را روی آدرس IP اختصاصی خودش اثبات کنید. سپس رکوردها را تغییر دهید و سرور قدیمی را تا زمانی که از پایداری وضعیت مطمئن نشدهاید، روشن نگه دارید. کپی کردن بایتها بخش آسان کار است. ترتیب عملیات تعیین میکند که آیا این جابهجایی بدون دردسر انجام میشود یا هزینهبر خواهد بود.
این راهنما یک سرور لینوکسی را پوشش میدهد که شامل یک وباپلیکیشن، یک دیتابیس و یک گواهی TLS (امنیت لایه انتقال) است. این پیکربندی اکثر سناریوهای تکسروری را شامل میشود. در این فرآیند دو میزبان درگیر هستند، بنابراین در هر مثال ذکر شده است که دستور روی کدام میزبان اجرا میشود. آدرسها از محدودههای مستندسازی انتخاب شدهاند: 198.51.100.10 سرور قدیمی و 203.0.113.20 سرور جدید است.
پیش از شروع، کل این راهنما را مطالعه کنید. اولین مرحله، یعنی کاهش TTL در DNS، باید روزها پیش از مرحلهای که واقعاً قصد انجام آن را دارید، اجرا شود.
پیش از ساخت هر چیزی، موجودی تهیه کنید
شما نمیتوانید سروری را که توصیف نکردهاید، بازسازی کنید. یک ساعت وقت بگذارید و یادداشت کنید که سرور قدیمی چه کارهایی انجام میدهد؛ چرا که چیزی که پس از مهاجرت از کار میافتد، همیشه همان موردی است که هیچکس به یاد نمیآورد: یک cron job، یک استثنا در فایروال، یا یک فایل environment که خارج از دایرکتوری برنامه قرار دارد.
این دستورات را روی سرور قدیمی اجرا کنید و خروجی آنها را در جایی نگه دارید که از سرور جدید قابل خواندن باشد.
# old server: packages you asked for, not the dependencies they pulled in
apt-mark showmanual > ~/inv-packages.txt
# old server: what runs now, and what starts at boot
systemctl list-units --type=service --state=running --no-pager > ~/inv-services.txt
systemctl list-unit-files --state=enabled --no-pager >> ~/inv-services.txt
systemctl list-timers --all --no-pager > ~/inv-timers.txt
# old server: what is listening, on which address and port
sudo ss -tulpn > ~/inv-ports.txt
# old server: human accounts, skipping the system ones
awk -F: '$3 >= 1000 && $3 < 65534 {print $1, $3, $6, $7}' /etc/passwdapt-mark showmanual فهرستی است که ارزش نگهداری دارد، زیرا تمام مواردی که به عنوان وابستگی (dependency) نصب شدهاند را حذف میکند. یک dpkg --get-selections کامل روی سروری که پنج سال از عمر آن میگذرد، دو هزار خط خروجی میدهد و هیچ اطلاعاتی درباره هدف اصلی نصب بستهها به شما نمیدهد.
کارهای زمانبندیشده در دو مکان پنهان میشوند، پس هر دو را بررسی کنید. کاری که فقط ماهانه اجرا میشود، همان موردی است که شش هفته پس از مهاجرت کشف خواهید کرد.
# old server: per-user crontabs, then the system drop-ins
for u in $(cut -d: -f1 /etc/passwd); do sudo crontab -lu "$u" 2>/dev/null | sed "s/^/$u: /"; done
sudo ls -la /etc/cron.d /etc/cron.daily /etc/cron.hourlyسپس نوبت به بخشهایی میرسد که فایلهای معمولی نیستند: قوانین فایروال، گواهیها، پایگاههای داده و حجم دادههایی که واقعاً در حال انتقال آنها هستید.
# old server
sudo ufw status verbose # or: sudo nft list ruleset
sudo certbot certificates
sudo -u postgres psql -c '\l' # or: sudo mysql -e 'SHOW DATABASES;'
sudo du -xh --max-depth=1 / | sort -hcertbot certificates نام هر گواهی، دامنههای تحت پوشش، تاریخ انقضا و مسیر فایلها روی دیسک را چاپ میکند. آن خروجی، چکلیست TLS شماست. du -x روی یک فایلسیستم باقی میماند، بنابراین وارد volumeهای پشتیبان mount شده نمیشود و عددی ده برابر بزرگتر از واقعیت گزارش نمیکند.
دو مورد خارج از سرور زندگی میکنند و همیشه فراموش میشوند. اول، هر شخص ثالثی که آدرس IP سرور شما را در لیست سفید (allowlist) قرار داده است: درگاه پرداخت، پایگاه داده مدیریتشده، SMTP relay یا API شرکا. سرور جدید آدرس جدیدی دارد، بنابراین آن لیستهای سفید باید پیش از تغییر نهایی (cutover) و نه پس از آن، با IP جدید بهروزرسانی شوند. دوم، رکوردهای DNS که خودتان ایجاد نکردهاید، مانند رکورد MX یا رکورد SPF که در متن خود به IP قدیمی اشاره دارند.
چرا بهجای کلون کردن فایلسیستم ریشه قدیمی، آن را بازسازی میکنید
کلون کردن کل فایلسیستم ریشه (root filesystem) روی یک VPS جدید سریعتر به نظر میرسد و تا زمانی که مشکلی پیش نیاید، همینطور هم هست. فایلسیستمی که سالها در محیط عملیاتی (production) بوده، حاوی تنظیمات دستی است که هیچکس مستند نکرده، بستههایی از مخازنی که دیگر وجود ندارند و تنظیمات بوت (boot) که برای سختافزار مجازی پلتفرم قدیمی ساخته شده است. شما همه اینها را به همراه دلیلی که باعث مهاجرت شما شده، منتقل میکنید.
بازسازی در روز اول کندتر است اما در روزهای بعد هزینه کمتری دارد. شما نسخه فعلی را نصب میکنید، تنظیمات امنیتی پایه (hardening) را اعمال میکنید و سپس فقط دادهها را کپی میکنید: دایرکتوری برنامه، تنظیمات سایت، دامپ دیتابیس، گواهیها و فایلهای آپلود شده توسط کاربران. هر چیزی که نمیتوانید آن را توضیح دهید، نباید منتقل شود. سرور جدید را همانطور که هر سرور دیگری را راهاندازی میکنید، با ده دقیقه اول روی یک VPS جدید شروع کنید، سپس سرویسها را یکییکی از لیست موجودی اضافه کرده و پیش از افزودن سرویس بعدی، عملکرد هر کدام را تأیید کنید.
چه زمانی بازیابی از روی image یا snapshot انتخاب درستی است
یک استثنای صادقانه برای بازسازی (rebuild) وجود دارد. اگر سرور قدیمی بوت نمیشود، یا برنامه بهگونهای است که دیگر هیچکس نمیتواند آن را از سورس بازسازی کند، بازیابی از روی image ارائهدهنده یا snapshot، پاسخ عملگرایانه است. این روش محدودیتهای واقعی دارد: فقط در داخل یک ارائهدهنده کار میکند و اغلب تنها در یک خانواده از پلنها (plan family) قابل اجراست، زیرا دیسک بازیابیشده انتظار دارد با دستگاههای مجازی و نامگذاری شبکه همان پلتفرم مواجه شود.
snapshot گرفتن از یک سرور در حال اجرا، همان مشکل یکپارچگی را دارد که هر کپی فایلمحور دیگری از یک دیتابیس زنده با آن مواجه است. بازیابی از روی image را به عنوان یک مسیر بازیابی (recovery) در نظر بگیرید، نه یک طرح مهاجرت؛ و پیش از آنکه طرح خود را بر پایه آن بنا کنید، چرا snapshot با backup تفاوت دارد را مطالعه کنید.
نحوه انتقال فایلها: rsync از طریق SSH
دستور rsync را از سرور قدیمی اجرا کنید تا دادهها را به سرور جدید ارسال (push) کند. ارسال معمولاً سادهتر است، زیرا سرور قدیمی دادهها را در اختیار دارد و میتواند تمام آنها را با دسترسی sudo بخواند.
# old server: dry run first, and read what it says it will do
sudo rsync -aHAX --dry-run --itemize-changes \
-e 'ssh -i /root/.ssh/id_ed25519' \
/srv/app/ deploy@203.0.113.20:/srv/app/
# old server: the real bulk pass
sudo rsync -aHAX --info=progress2 \
-e 'ssh -i /root/.ssh/id_ed25519' \
/srv/app/ deploy@203.0.113.20:/srv/app/استفاده از فلگهای مناسب اهمیت دارد. -a مجوزها، مُهر زمانی (timestamps)، لینکهای نمادین و مالکیت فایلها را حفظ میکند. -H لینکهای سخت (hard links) را به همان صورت حفظ میکند و آنها را به کپیهای مجزا تبدیل نمیکند. -A لیستهای کنترل دسترسی (ACL) استاندارد POSIX و -X ویژگیهای توسعهیافته (extended attributes) را کپی میکند. بدون دو مورد آخر، فایلی که از نظر ظاهری یکسان است ممکن است رفتار متفاوتی داشته باشد، زیرا برچسبهای SELinux و ACLها در ویژگیهای توسعهیافته ذخیره میشوند و هیچ جای دیگری ثبت نمیشوند.
دو نکته باعث بروز اکثر خطاها در این مرحله میشود.
اسلش انتهایی تعیین میکند دادهها کجا قرار بگیرند. /srv/app/ به معنای محتویات آن دایرکتوری است. /srv/app به معنای خود دایرکتوری است. اگر اشتباه کنید، در نهایت با /srv/app/app در سرور جدید مواجه میشوید؛ برنامه اجرا میشود اما گزارش میدهد که فایلها گم شدهاند، زیرا مسیرهایی که برنامه با آنها پیکربندی شده، اکنون یک سطح بالاتر از حد انتظار قرار دارند.
در sudo، علامت تیلدا (~) به دایرکتوری خانگی root اشاره دارد. نوشتن -e 'ssh -i ~/.ssh/id_ed25519' در داخل یک sudo rsync باعث میشود سیستم به دنبال کلید در /root/.ssh بگردد، نه در دایرکتوری خانگی شما. اگر کلید آنجا نباشد، SSH خطای Permission denied (publickey) را چاپ میکند، rsync خطای rsync: connection unexpectedly closed را نمایش میدهد و با کد خروج غیر صفر متوقف میشود. مسیر کلید را بهطور کامل بنویسید. اگر پس از اصلاح مسیر، پیام احراز هویت همچنان ظاهر شد، لیست کوتاهی از دلایل خطای publickey وجود دارد و مجوزهای دایرکتوری در سرور جدید، گام بعدی برای بررسی است.
در مورد مالکیت فایلها باید تصمیم بگیرید. هنگام اجرا با دسترسی root، دستور rsync بهصورت پیشفرض مالک و گروه را بر اساس نام نگاشت میکند؛ بنابراین فایلی که در سرور قدیمی متعلق به www-data است، در سرور جدید نیز متعلق به www-data خواهد بود، حتی اگر UID (شناسه کاربری) عددی آنها متفاوت باشد. این همان چیزی است که برای بازسازی سرور نیاز دارید. فقط زمانی از --numeric-ids استفاده کنید که در حال کپی کردن فایلسیستمی هستید که حسابهای کاربری آن در مقصد وجود ندارند؛ در این صورت نتیجه را با ls -ln بررسی کنید، زیرا فایلی که متعلق به یک UID بدون حساب کاربری متناظر باشد، فقط با عدد نمایش داده میشود و هر سرویسی که بخواهد آن را بخواند، با دسترسی رد شده (denied) مواجه خواهد شد.
مرحله اصلی انتقال را روزها قبل از جابهجایی، زمانی که سرور قدیمی همچنان ترافیک را مدیریت میکند، انجام دهید. هر چند بار که مایلید آن را تکرار کنید: rsync فقط تغییرات را ارسال میکند، بنابراین اجرای دوم به جای ساعتها، تنها چند دقیقه طول میکشد. در مرحله نهایی و در بازه زمانی قطع سرویس (cutover window)، فلگ --delete را اضافه کنید تا فایلهایی که در سرور قدیمی حذف شدهاند، در سرور جدید نیز پاک شوند.
# old server: final pass, inside the window, after the app has stopped writing
sudo rsync -aHAX --delete --info=progress2 \
-e 'ssh -i /root/.ssh/id_ed25519' \
/srv/app/ deploy@203.0.113.20:/srv/app/--delete فایلهایی را که در مبدأ وجود ندارند از مقصد حذف میکند؛ بنابراین یک مسیر مبدأ اشتباه به همراه --delete باعث خالی شدن دایرکتوری مقصد میشود. همیشه و در هر بار اجرا، ابتدا آن را با --dry-run تست کنید. انتقالهای طولانی ممکن است با قطع شدن نشست SSH لپتاپ شما متوقف شوند، بنابراین آنها را در داخل tmux یا screen روی سرور قدیمی شروع کنید. اگر کپی کردن باعث اشباع شدن پهنای باند شبکه در حین سرویسدهی به کاربران میشود، --bwlimit=20M را اضافه کنید.
نحوه انتقال پایگاه داده: دامپ بومی
پایگاه داده یک دایرکتوری از فایلها نیست، حتی اگر اینطور به نظر برسد. پایگاه داده مجموعهای از فایلها به همراه وضعیت در حافظه (in-memory) و یک لاگ تراکنش (write-ahead log) است که تنها در لحظاتی که خود پایگاه داده تعیین میکند، دارای ثبات است. از ابزار اختصاصی خود آن استفاده کنید.
PostgreSQL به دو دامپ نیاز دارد، زیرا نقشها (roles) در سطح کلاستر هستند و pg_dump آنها را شامل نمیشود:
# old server
sudo -u postgres pg_dumpall --globals-only -f /var/backups/globals.sql
sudo -u postgres pg_dump -Fc -f /var/backups/appdb.dump appdb# new server: restore in this order
sudo -u postgres psql -f /var/backups/globals.sql
sudo -u postgres createdb -O appuser appdb
sudo -u postgres pg_restore -d appdb --no-owner /var/backups/appdb.dumpاگر globals.sql را نادیده بگیرید، تمام جداول بازیابی میشوند اما هیچ نقش کاربری قادر به خواندن آنها نخواهد بود، زیرا دستورات GRANT به کاربری اشاره میکنند که وجود ندارد. -Fc دامپ را در قالب آرشیو سفارشی مینویسد که فقط توسط pg_restore خوانده میشود و به شما امکان میدهد بعداً جداول انتخابی را بازیابی کنید. بازیابی را در همان نسخه اصلی (major version) یا نسخهای جدیدتر انجام دهید. بازگشت به عقب، مثلاً از 17 به 16، پشتیبانی نمیشود و pg_restore پیش از نوشتن هر چیزی، آرشیو را به دلیل خطای نسخه نامعتبر در هدر فایل رد میکند.
MySQL و MariaDB از یک دستور استفاده میکنند. گزینههای آن را بهطور کامل بنویسید، زیرا اکثر آنها مقادیر پیشفرض نیستند:
# old server
sudo mysqldump --single-transaction --routines --triggers --events \
--databases appdb > /var/backups/appdb.sql# new server
sudo mysql < /var/backups/appdb.sql--single-transaction یک اسنپشات باثبات بدون مسدود کردن نویسندهها میگیرد، اما فقط برای جداول InnoDB. یک جدول MyISAM در همان پایگاه داده بدون چنین تضمینی کپی میشود، بنابراین پیش از اعتماد به دامپ، موتورهای ذخیرهسازی خود را بررسی کنید. --routines و --events بهطور پیشفرض غیرفعال هستند، به این معنی که یک دامپ ساده، دادههای شما را بازیابی میکند اما رویههای ذخیرهشده (stored procedures) و رویدادهای زمانبندیشده (scheduled events) را بهطور خاموش نادیده میگیرد. --triggers بهطور پیشفرض در هر دو MySQL و MariaDB فعال است؛ نوشتن آن هزینهای ندارد و قصد شما را ثبت میکند. کاربران پایگاه داده و دسترسیهای آنها در پایگاه داده سیستمی mysql قرار دارند که دامپ --databases appdb هرگز به آن دست نمیزند، بنابراین آنها را در سرور جدید با CREATE USER و GRANT دوباره ایجاد کنید. در MariaDB نام خود ابزار mariadb-dump است. از نسخه 11.0 به بعد MariaDB، نام mysqldump تنها یک لینک نمادین منسوخ است و ایمیج رسمی داکر mariadb دیگر اصلاً آن را ارائه نمیدهد، بنابراین در MariaDB 11 یا بالاتر، mariadb-dump را با همان گزینهها اجرا کرده و با mariadb بازیابی کنید (بررسیشده در اکتبر 2026).
SQLite یک فایل واحد است و کپی کردن آن در حالی که برنامه در حال نوشتن است، یک فایل ناقص (torn file) به شما میدهد. این پایگاه داده مسیر امن خود را دارد:
# old server
sqlite3 /var/lib/app/app.db ".backup '/var/backups/app.db'"صرفنظر از موتور، پیش از اعتماد به دامپ، آن را بررسی کنید. دامپی که به دلیل پر شدن دیسک زودتر متوقف شده باشد، بدون هیچ هشداری بازیابی میشود، دقیقاً تا همان نقطهای که فایل ناقص (truncated) شده است.
# old server: a complete mysqldump ends with a line reading "-- Dump completed on ..."
tail -n 3 /var/backups/appdb.sql
# new server: after restore, count rows in a table whose size you know
sudo mysql -e 'SELECT COUNT(*) FROM appdb.orders;'چرا نمیتوانید دیتابیس در حال اجرا را با rsync کپی کنید
ابزار rsync فایلها را یکییکی کپی میکند. یک دیتابیس در حال اجرا بهطور همزمان در چندین فایل مینویسد؛ بنابراین تا زمانی که rsync به آخرین فایل برسد، فایل اول دیگر قدیمی شده است. نسخهٔ کپیشده شامل صفحاتی از لحظات مختلف است؛ وضعیتی که دیتابیس هرگز در آن نبوده است. نتیجه یا سروری است که از بالا آمدن امتناع میکند، یا در بدترین حالت: سروری که بالا میآید، یک هفته پاسخهای صحیح میدهد و سپس زمانی که یک کوئری به آن صفحهٔ آسیبدیده میرسد، دچار خطا میشود. در این میان هیچ هشداری دریافت نخواهید کرد.
دو روش امن برای جابهجایی خودِ فایلها وجود دارد. دیتابیس را متوقف کنید، کپی کنید و دوباره آن را اجرا کنید: این روش صحیح و ساده است و هزینهٔ آن، میزان downtime به اندازهٔ زمان کپیبرداری است. یا از ابزاری استفاده کنید که برای کپی فیزیکی از یک سرور در حال اجرا ساخته شده است. برای PostgreSQL این ابزار pg_basebackup است که با سرور هماهنگ میشود تا کپی نهایی یکپارچه (consistent) باشد:
# new server: pull a physical copy from the old one
pg_basebackup -h 198.51.100.10 -U replicator -D /var/lib/postgresql/16/main -X stream -Pاین کار به یک role با ویژگی REPLICATION و یک ورودی pg_hba.conf متناظر در سرور قدیمی نیاز دارد، بنابراین راهاندازی آن نسبت به یک dump پیچیدهتر است. زمانی که دیتابیس آنقدر بزرگ است که dump و restore در بازهٔ زمانی مجاز شما نمیگنجد، استفاده از این روش ارزشمند است. برای مهاجرتهای معمولی تکسرور، استفاده از dump گزینهٔ بهتری است.
گواهیها را پیش از انتقال نهایی بازسازی کنید، نه پس از آن
یک گواهی TLS به نام دامنه وابسته است، نه به آدرس IP؛ بنابراین فایل گواهی بدون مشکل جابهجا میشود. آنچه بهسادگی منتقل نمیشود، تمدید گواهی است. چالش پیشفرض HTTP-01 در Certbot از مرجع صدور گواهی میخواهد فایلی را از طریق پورت 80 در نام دامنه مورد نظر دریافت کند. تا زمانی که DNS به سرور جدید اشاره نکند، این درخواست به سرور قدیمی میرسد و تمدید در سرور جدید با شکست مواجه میشود.
گزینه اول، کپی کردن گواهیهای موجود و وضعیت تمدید آنهاست. این گواهیها تا تاریخ انقضای خود، در هر سروری که باشند، معتبر باقی میمانند.
# old server
sudo rsync -aHAX -e 'ssh -i /root/.ssh/id_ed25519' \
/etc/letsencrypt/ root@203.0.113.20:/etc/letsencrypt/هر فایل در مسیر /etc/letsencrypt/renewal/ مشخص میکند که کدام افزونه احراز هویت، گواهی را صادر کرده است. بنابراین همان افزونه را روی سرور جدید نصب کنید (مثلاً python3-certbot-nginx)، در غیر این صورت اولین تلاش برای تمدید با خطای «احراز هویتکننده ناشناخته» شکست میخورد. پیش از آنکه به تمدید وابسته شوید، عملکرد آن را آزمایش کنید:
# new server, after DNS has moved
sudo certbot renew --dry-runگزینه دوم، صدور یک گواهی تازه روی سرور جدید با استفاده از چالش DNS-01 است. این روش کنترل شما بر دامنه را از طریق یک رکورد TXT اثبات میکند و هرگز با پورت 80 تماسی ندارد. این روش پیش از مهاجرت و در حالی که نام دامنه هنوز به سرور قدیمی اشاره میکند نیز کار میکند؛ بنابراین اگر بتوانید ارائهدهنده DNS خود را خودکارسازی کنید، این گزینه تمیزتر است. بخش صدور گواهی با چالش DNS-01 تنظیمات افزونه و اعتبارنامهها را پوشش میدهد.
در هر صورت، بدون تغییر DNS، بررسی کنید که سرور جدید واقعاً چه گواهیای ارائه میدهد:
# your laptop
echo | openssl s_client -connect 203.0.113.20:443 -servername example.com 2>/dev/null \
| openssl x509 -noout -subject -dates -issuerدستور -servername از SNI (نشانگر نام سرور) استفاده میکند که باعث میشود وبسرور، virtual host صحیح را انتخاب کند. اگر این بخش را حذف کنید، گواهی پیشفرض آن IP را دریافت میکنید که منجر به عدم تطابق میشود؛ این موضوع ممکن است یک مشکل واقعی به نظر برسد، اما در واقع چنین نیست.
کاهش TTL رکورد DNS چند روز پیش از انتقال
DNS جایی است که حتی در مهاجرتهای دقیق نیز ممکن است مشکل ایجاد شود، زیرا تأخیر در ذات آن نهفته است و نمیتوانید در روز انتقال آن را کوتاه کنید. یک resolver که رکورد A شما را کش کرده است، تا پایان مدت TTL (زمان حیات) که دریافت کرده، به ارائه همان پاسخ ادامه میدهد. کاهش TTL در لحظه، تأثیری بر resolverهایی که رکورد را ده دقیقه پیش با مقدار قدیمی کش کردهاند ندارد: آنها تا پایان TTL قدیمی، همان مقدار را نگه میدارند و تنها پس از آن مقدار جدید و کوتاهتر را دریافت میکنند. بنابراین، حداقل به اندازه یک دوره کامل TTL قدیمی، پیش از زمان انتقال، TTL را کاهش دهید. یک روز زودتر، زمان مناسبی برای این کار است. اگر این مفاهیم برای شما جدید هستند، راهنمای رکوردها، resolverها و کشینگ پیشزمینه لازم را فراهم میکند.
اعداد زیر حاصل محاسبات ریاضی بر اساس خودِ TTL هستند و نه یک اندازهگیری واقعی.
دادههای پشت این نمودار
[
{
"label": "TTL 3600 s (common default)",
"ttl_seconds": 3600,
"worst_case_stale_minutes": 60
},
{
"label": "TTL 900 s",
"ttl_seconds": 900,
"worst_case_stale_minutes": 15
},
{
"label": "TTL 300 s (lowered for cutover)",
"ttl_seconds": 300,
"worst_case_stale_minutes": 5
},
{
"label": "TTL 60 s (short window)",
"ttl_seconds": 60,
"worst_case_stale_minutes": 1
}
]یک رکورد که با TTL برابر با 3600 ثانیه منتشر شده است، میتواند کاربران را تا 60 دقیقه پس از تغییر، همچنان به IP قدیمی هدایت کند. با کاهش آن به 300 ثانیه، این بدترین حالت به 5 دقیقه کاهش مییابد. این ارقام را به عنوان یک کفِ حداقلی در نظر بگیرید، نه یک تضمین قطعی. برخی از resolverها حداقل TTL خاص خود را اعمال میکنند و مقادیر کوتاهتر را نادیده میگیرند؛ همچنین برخی از runtimeهای برنامهها، آدرس resolve شده را تا پایان عمر پروسه کش میکنند، بنابراین کلاینتی که پیش از تغییر شما شروع به کار کرده است، ممکن است تا زمان restart شدن، هرگز دوباره جستجو نکند.
هنگام بررسی فعال شدن TTL جدید، پاسخ authoritative را بخوانید، نه کش محلی خود را:
# your laptop: ask the zone's own nameserver, so no cache is involved
dig +short NS example.com
dig +noall +answer @$(dig +short NS example.com | head -n1) example.com Aفیلد دوم در آن خط پاسخ، همان TTL به ثانیه است. سپس رکوردهایی را که معمولاً فراموش میشوند بررسی کنید: رکورد AAAA اگر سرور قدیمی دارای IPv6 بوده است، نام www زمانی که به صورت یک رکورد A مجزا است و نه CNAME، هر رکورد MX که به خود سرور اشاره دارد، رکورد SPF که IP قدیمی را لیست کرده است، و رکورد DNS معکوس (PTR) روی آدرس جدید. اگر سرور ایمیل ارسال میکند، پیش از انتقال، رکورد PTR را از طریق پنل کنترل ارائهدهنده خود تنظیم کنید؛ زیرا سرورهای دریافتکننده ایمیل آن را بررسی میکنند و نبود PTR باعث میشود ایمیلها ساعتها پس از اینکه همه چیز درست به نظر میرسید، ریجکت شوند.
تأیید سرور جدید روی IP پیش از تغییر DNS
شما میتوانید کل برنامه را روی سرور جدید تست کنید، در حالی که DNS همچنان به سرور قدیمی اشاره دارد. برای یک درخواست، جستجوی نام (name lookup) را نادیده بگیرید:
# your laptop: force one name to the new IP, for this request only
curl -sS --resolve example.com:443:203.0.113.20 \
-o /dev/null -w '%{http_code} %{ssl_verify_result}\n' https://example.com/--resolve فقط مقصد اتصال را تغییر میدهد. گواهی TLS همچنان با نام واقعی بررسی میشود، بنابراین این کار هم گواهی و هم سرویس را تأیید میکند. %{ssl_verify_result} در صورت تأیید زنجیره، 0 را چاپ میکند.
برای مرور سایت در مرورگر، با افزودن یک خط به /etc/hosts در لپتاپ خود یا به C:\Windows\System32\drivers\etc\hosts در ویندوز، نام دامنه را برای کل سیستم خود بازنویسی کنید:
203.0.113.20 example.com www.example.comسپس برنامه را همانطور که یک کاربر انجام میدهد، بررسی کنید. وارد سیستم شوید. صفحهای را بارگذاری کنید که از دیتابیس میخواند. فرمی را ارسال کنید که در آن مینویسد. فایلی را آپلود کنید و مطمئن شوید که روی دیسک قرار گرفته است. هر چیزی که ایمیل ارسال میکند را فعال کنید و بررسی کنید که ایمیل میرسد، زیرا SMTP خروجی از یک IP تازه، معمولاً با مشکلاتی همراه است. به محض اتمام کار، خط اضافه شده به فایل hosts را حذف کنید. باقی ماندن آن باعث میشود ساعتها وقت خود را صرف عیبیابی سایتی کنید که بقیه کاربران آن را بهخوبی میبینند.
مراحل گامبهگام انتقال (Cutover)
- چند روز پیش از موعد: مقدار TTL را کاهش دهید، rsync اولیه را اجرا کنید، سرور جدید را بسازید و آن را با استفاده از تغییر در فایل hosts تست کنید.
- روز انتقال، پیش از شروع بازه زمانی: IP جدید را به لیستهای مجاز (allowlist) تمام سرویسهای شخص ثالث اضافه کنید و مطمئن شوید که job پشتیبانگیری سرور جدید پیکربندی شده و به مخزن (repository) شما اشاره میکند.
- شروع بازه زمانی: برنامه را روی سرور قدیمی در حالت maintenance mode قرار دهید تا دیگر هیچ دادهای را برای نوشتن نپذیرد.
- آخرین dump دیتابیس را بگیرید و سپس آخرین مرحله rsync را با استفاده از
--deleteاجرا کنید. - dump را روی سرور جدید بازیابی کرده و سرویسها را استارت کنید.
- مجدداً از طریق
--resolveو تغییر در فایل hosts تست کنید؛ این تست باید شامل یک عملیات نوشتن واقعی باشد. - رکوردهای A و AAAA را به IP جدید تغییر دهید.
- هر دو سرور را مانیتور کنید. لاگ دسترسی (access log) سرور قدیمی نشان میدهد چه کسانی هنوز به آنجا مراجعه میکنند؛ این تعداد باید با گذشت زمان TTL به سمت صفر میل کند.
- صفحه maintenance را بردارید.
- سرور قدیمی را حداقل به مدت یک هفته روشن و دستنخورده باقی بگذارید.
مرحله maintenance mode همان بخشی است که افراد معمولاً از آن صرفنظر میکنند، در حالی که همین مرحله از شما محافظت میکند. هنگامی که دیتابیس جدید یک عملیات نوشتن را بپذیرد، بازگشت به عقب (rollback) به معنای از دست دادن آن داده یا dump گرفتن از دیتابیس جدید و بارگذاری مجدد آن روی دیتابیس قدیمی خواهد بود. یک بازه زمانی چند دقیقهای فقطخواندنی (read-only) هزینه ناچیزی است. داشتن دو دیتابیس که هر دو عملیات نوشتن دریافت کردهاند، به معنای روزها تلاش برای تطبیق دستی دادههاست.
طرح بازگشت به وضعیت قبلی (Rollback)
بازگشت به وضعیت قبلی تنها یک اقدام است: تغییر رکوردهای DNS به 198.51.100.10. این کار تنها به دلیل چهار موردی که قبلاً انجام دادهاید، امکانپذیر است:
- سرور قدیمی همچنان در حال اجراست، سرویسهای آن فعال هستند و دادهها دستنخورده باقی ماندهاند. شما فقط عملیات نوشتن (write) را روی آن متوقف کردید و آن را از رده خارج نکردید.
- مقدار TTL همچنان پایین است، بنابراین مسیر بازگشت به همان سرعت مسیر رفت است.
- شما IP جدید را به لیستهای مجاز (allowlists) شخص ثالث اضافه کردید و آن را جایگزین IP قدیمی نکردید. اگر آدرس قدیمی را حذف کنید، مسیر بازگشت شما در درگاه پرداخت با شکست مواجه میشود.
- سرور جدید هیچ دادهای که نتوانید شناسایی کنید دریافت نکرده است، زیرا تنها دادههای نوشتهشده تا این لحظه، تراکنشهای آزمایشی خودتان بوده است.
پیش از شروع بازهٔ زمانی تغییرات، تصمیم بگیرید که چه چیزی باعث فعالسازی طرح بازگشت میشود. دو محرک کافی است: هر خطایی که نتوانید در مدت زمان مشخصی تشخیص دهید، و هرگونه از دست رفتن داده. یادداشت کردن این موارد از پیش، مانع از ساعتها حدس و گمان میشود؛ همان چیزی که یک قطعی 10 دقیقهای را به یک قطعی طولانی تبدیل میکند.
اثبات موفقیتآمیز بودن مهاجرت
مهاجرت زمانی که سایت بارگذاری میشود، پایان نمییابد. مواردی را بررسی کنید که تنها با گذشت زمان دچار خطا میشوند.
# new server
systemctl --failed
journalctl -p err -b --no-pager | tail -n 40
sudo certbot certificates
sudo systemctl list-timers --all --no-pagerخروجی دستور systemctl --failed که 0 loaded units listed را گزارش میدهد، نتیجهای است که به دنبال آن هستید. دستور certbot certificates باید تاریخهای انقضای مورد انتظار شما را نشان دهد و list-timers باید تمام کارهای زمانبندیشده (scheduled jobs) موجود در لیست شما را با زمان اجرای بعدی واقعی نمایش دهد، نه به صورت خالی.
سپس سرور جدید را یک بار، عمداً و در حالی که نظارت میکنید، ریبوت کنید. سرویسی که توسط شخصی به صورت دستی اجرا شده و هرگز فعال (enable) نشده است، تا اولین ریبوت برنامهریزینشده در ساعت سه صبح، به خوبی کار میکند.
# new server
sudo reboot
# your laptop, once it comes back
curl -sS -o /dev/null -w '%{http_code}\n' https://example.com/اگر برنامه در کانتینر اجرا میشود، همین تله شکل متفاوتی دارد، زیرا یک compose stack برای بازگشت پس از ریبوت به یک restart policy صریح نیاز دارد.
آخرین بررسی، سادهترین مورد برای به تعویق انداختن و در عین حال مهمترین آنهاست: کار پشتیبانگیری (backup job). مهاجرتی که با یک سرور بدون پشتیبانگیری به پایان برسد، ریسکی را با ریسک دیگری جایگزین کرده است. پشتیبانگیری را به صورت دستی روی سرور جدید اجرا کنید، سپس یک فایل تکی را از آن در یک دایرکتوری موقت بازیابی کنید. یک مخزن restic که بازیابی آن را واقعاً تست کردهاید، نسخهای از این فرآیند است که هنگام نیاز به کارتان میآید. اگر سرورهای قدیمی و جدید را به مدت یک هفته به صورت همزمان اجرا میکنید، یک روش منسجم برای دسترسی و پیکربندی هر میزبان مانع از آن میشود که تنظیمات این دو سرور در حالی که هر دو فعال هستند، از هم فاصله بگیرند.
پس از انتقال: سرور قدیمی و آخرین موارد
سرور قدیمی را برای یک تا دو هفته نگه دارید. هزینه آن معادل یک ماه از طرحی است که قصد لغو آن را داشتید و تنها راه بازگشت (rollback) شماست. سپس مابقی موارد را ببندید.
- استفاده مجدد از همان نام میزبان (hostname) در
~/.ssh/configبرای سرور جدید، باعث ایجادWARNING: REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED!در اولین اتصال میشود، زیرا آن نام اکنون با یک کلید میزبان متفاوت پاسخ میدهد. هنگامی که از دلیل تغییر مطمئن شدید، ورودی قدیمی را باssh-keygen -R example.comپاک کنید. این کار را از روی عادت انجام ندهید، زیرا همین هشدار دقیقاً مشابه نشانههای یک حمله شنود (interception attack) است. مهاجرت همچنین فرصت مناسبی برای بازبینی این است که کدام کلیدها به چه منابعی دسترسی دارند؛ این همان موضوعی است که در مدیریت کلیدهای SSH در یک ناوگان کوچک به آن پرداخته شده است. - یک snapshot یا نسخه پشتیبان نهایی از سرور قدیمی تهیه کنید و آن را در جایی غیر از ارائهدهنده قبلی ذخیره کنید.
- IP قدیمی را از بررسیهای مانیتورینگ، رکوردهای SPF و لیستهای مجاز (allowlists) شخص ثالث حذف کنید؛ این کار را به ترتیب و در آخرین مرحله انجام دهید.
- طرح قدیمی را تنها پس از اطمینان از قابل خواندن بودن نسخه نهایی در مکانی دیگر، لغو کنید.
FAQ
انتقال یک سرور به یک VPS جدید چقدر طول میکشد؟
قطعی قابل مشاهده برای کاربر معمولاً شامل آخرین دامپ پایگاه داده، آخرین مرحله rsync و شروع سرویس است، بنابراین برای یک برنامه کوچک بین 10 تا 30 دقیقه زمان میبرد. زمان تقویمی طولانیتر است، زیرا TTL دامنه باید حداقل به اندازه یک دوره TTL قدیمی پیش از جابهجایی کاهش یابد و یک روز زودتر، ایمنتر است. کپی حجیم دادهها را نیز از روزها قبل برنامهریزی کنید. این کار روی سرور زنده اجرا میشود و تکرار آن در دفعات بعد، فقط تغییرات ایجاد شده از آخرین مرحله را منتقل میکند.
آیا میتوانم به جای دامپ گرفتن، یک پایگاه داده MySQL یا PostgreSQL در حال اجرا را rsync کنم؟
خیر. rsync فایل به فایل کپی میکند در حالی که پایگاه داده همزمان در چندین فایل مینویسد، بنابراین کپی شامل صفحاتی از لحظات مختلف است و وضعیتی را نشان میدهد که پایگاه داده هرگز در آن نبوده است. ممکن است پایگاه داده از شروع امتناع کند، یا شروع شود و بعداً هنگام رسیدن کوئری به یک صفحه آسیبدیده، با خطا مواجه شود. از pg_dump با pg_dumpall --globals-only، یا mysqldump --single-transaction (mariadb-dump در MariaDB 11 و بالاتر) استفاده کنید، یا ابتدا پایگاه داده را متوقف کرده و سپس فایلها را کپی کنید. برای یک کلاستر بزرگ PostgreSQL، pg_basebackup یک کپی فیزیکی باثبات از سرور در حال اجرا تهیه میکند.
چگونه قبل از تغییر DNS، سرور VPS جدید را تست کنم؟
جستجوی نام دامنه را روی ماشین خودتان بازنویسی (override) کنید. برای یک درخواست واحد، curl --resolve example.com:443:203.0.113.20 https://example.com/ اتصال را به IP جدید میفرستد در حالی که همچنان گواهی را با نام واقعی بررسی میکند. برای تست مرورگر، خط 203.0.113.20 example.com را به /etc/hosts در لپتاپ خود اضافه کنید، وارد سیستم شوید، یک خواندن از پایگاه داده، یک نوشتن در فرم و یک آپلود فایل را انجام دهید و سپس آن خط را حذف کنید. برای بررسی گواهی بهتنهایی، openssl s_client -connect 203.0.113.20:443 -servername example.com را اجرا کنید.
چه مقدار TTL باید تنظیم کنم و چه زمانی باید آن را کاهش دهم؟
رکوردهای A و AAAA را به 300 ثانیه کاهش دهید و این کار را حداقل یک دوره کامل TTL قدیمی قبل از جابهجایی انجام دهید. حلکنندهای (resolver) که رکورد را قبل از تغییر شما کش کرده باشد، مقدار قدیمی را تا پایان TTL قدیمی نگه میدارد، بنابراین اگر TTL قدیمی 86400 بوده، کاهش آن از یک ساعت قبل هیچ فایدهای ندارد. چند روز پس از مهاجرت، زمانی که لاگ دسترسی سرور قدیمی ساکت شد، آن را به مقدار عادی خود برگردانید.
آیا باید گواهی TLS را کپی کنم یا یک گواهی جدید روی سرور جدید صادر کنم؟
هر دو روش کار میکنند. کپی کردن /etc/letsencrypt/ باعث میشود گواهی تا تاریخ انقضای فعلی معتبر بماند، اما باید همان پلاگین احراز هویت certbot را روی سرور جدید نصب کنید، در غیر این صورت اولین تمدید با شکست مواجه میشود؛ بنابراین پس از تغییر DNS، certbot renew --dry-run را اجرا کنید تا وضعیت را تأیید کنید. صدور گواهی جدید زمانی که بتوانید از چالش DNS-01 استفاده کنید تمیزتر است، زیرا کنترل را از طریق یک رکورد TXT اثبات میکند و قبل از اینکه DNS به سرور جدید اشاره کند، کار میکند. چالش HTTP-01 تا زمانی که DNS منتقل نشده باشد، روی سرور جدید قابل استفاده نیست، زیرا درخواست اعتبارسنجی به سرور قدیمی میرسد.