Komendy Ollama, których naprawdę potrzebujesz na serwerze

Komendy Ollama na jednej stronie

Komendy Ollama, których używasz na serwerze na co dzień, mieszczą się na jednej stronie. ollama pull pobiera model, ollama run z nim rozmawia, a ollama ps pokazuje, co jest teraz załadowane do pamięci. Gdy serwer nie wstaje, odpowiedź prawie zawsze jest w journalctl -u ollama.

Poniżej są te same komendy, pogrupowane według zadania. Każda dostaje jedną lub dwie linijki opisu. Tam, gdzie temat jest głębszy, jest odnośnik do osobnego poradnika, zamiast drugiej kopii tej samej treści.

Przykładowy model to Bielik, polski model językowy od SpeakLeash, w wersji SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M. Na stronie biblioteki Ollama (stan na 2 listopada 2026) ten tag zajmuje 6,7 GB i ma okno kontekstu 32K. Ten model nie ma tagu latest, więc zawsze podawaj pełną nazwę razem z tagiem po dwukropku. Zanim go pobierzesz, sprawdź, jak duży model zmieści się w pamięci RAM Twojego serwera.

Na jakim wydaniu Ollamy to sprawdzono

Lista komend i flag na tej stronie pochodzi z kodu źródłowego wydania v0.40.13. Najnowsze stabilne wydanie na GitHubie na 7 listopada 2026 to v0.40.15, opublikowane 3 listopada 2026. Z tego samego kodu powstaje tekst --help, więc flagi powinny się zgadzać z tym, co zobaczysz w terminalu.

Ta strona nie pokazuje przykładowych wyników komend. Wynik zależy od Twojego serwera i Twojej wersji Ollamy. Zanim użyjesz flagi z tej ściągi, sprawdź ją na swoim wydaniu:

ollama -v
ollama --help
ollama run --help

Oficjalna strona z opisem CLI (interfejsu wiersza poleceń) na docs.ollama.com nie opisuje show, cp, push ani flagi -v. Wszystkie cztery istnieją w kodzie v0.40.13. Na Twojej maszynie pewnym źródłem jest więc --help, a nie dokumentacja w przeglądarce.

Jak pobierać i porządkować modele: pull, ls, cp, rm

ollama pull SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M
ollama ls
ollama cp SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M bielik
ollama rm SpeakLeash/bielik-4.5b-v3.0-instruct:Q8_0

• ollama pull MODEL pobiera model z rejestru na dysk serwera.
• ollama ls wypisuje modele zapisane na dysku. Pełna nazwa to ollama list, obie działają tak samo.
• ollama cp ŹRÓDŁO CEL kopiuje model pod nową nazwą. Krótka nazwa bielik oszczędza pisania w każdej kolejnej komendzie.
• ollama rm MODEL [MODEL...] usuwa jeden model albo kilka naraz.

Gdy chcesz zmienić kwantyzację (sposób kompresji wag modelu, na przykład Q4_K_M albo Q8_0), pobierz nowy tag obok starego. Porównaj odpowiedzi obu wersji na tych samych pytaniach. Dopiero potem usuń stary tag przez ollama rm. Tak zawsze masz działający model, nawet jeśli nowy okaże się za duży dla Twojego RAM-u.

Gdzie Ollama trzyma pliki modeli i czym różni się pull od run, opisuje osobny poradnik o różnicy między ollama pull a ollama run i o miejscu zapisu modeli.

Jak uruchomić model: rozmowa, jedno pytanie, plik na wejściu

Tryb rozmowy

ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M

Bez promptu (polecenia dla modelu) run otwiera sesję rozmowy. W sesji wpisz /?, a zobaczysz listę komend wewnętrznych. W v0.40.13 są wśród nich /show (informacje o modelu), /set (zmienne sesji), /clear (czyści kontekst rozmowy) oraz /save i /load. Sesję kończy /bye albo skrót Ctrl+d.

Tekst w kilku liniach wklejasz między dwa znaczniki """. Wpisz """ i naciśnij Enter. Potem wklej tekst, na przykład fragment konfiguracji, a na końcu wpisz znowu """. Bez tego znacznika każdy Enter wysyła osobną wiadomość, więc model dostaje tekst w kawałkach.

Jedno pytanie i koniec

ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M "Wyjaśnij w dwóch zdaniach, czym jest swap w Linuksie."

Prompt podany jako argument to jedno pytanie. Ollama wypisuje odpowiedź i wraca do powłoki. Taka forma pasuje do skryptów i do zadań w cronie.

Plik albo wynik innej komendy na wejściu

ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M "Streść ten tekst w pięciu punktach." < notatka.txt
journalctl -u ollama -n 50 --no-pager | ollama run SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M "Co w tych logach wskazuje na błąd?"

W kodzie v0.40.13 działa to tak: gdy standardowe wejście nie jest terminalem, Ollama wyłącza tryb rozmowy, a dla modeli tekstowych takich jak Bielik czyta wejście w całości. Modele generujące mowę czytają je na bieżąco; modele obsługujące także rozmowę tekstową robią to po podaniu --voice. Dla Bielika treść pliku trafia przed prompt z argumentu, a oba kawałki są połączone jedną spacją. Dlatego pisz polecenie tak, żeby miało sens po tekście, na przykład „Streść ten tekst”, a nie „Oto tekst do streszczenia:”.

Flagi run, które warto znać

• --verbose pokazuje czasy odpowiedzi. Tak najprościej sprawdzisz, jak szybko model generuje tekst na Twoim CPU.
• --keepalive 30m ustala, jak długo model zostaje w pamięci po odpowiedzi. Więcej o tym w poradniku o tym, jak utrzymać model Ollama stale załadowany.
• --format json prosi o odpowiedź w formacie JSON, co ułatwia dalsze przetwarzanie w skrypcie.
• --nowordwrap wyłącza zawijanie wierszy w terminalu.
• --think i --hidethinking dotyczą modeli, które pokazują swoje rozumowanie. Ich dopuszczalne wartości sprawdź w ollama run --help.

Co jest teraz w pamięci: ps, show, stop

ollama ps
ollama show SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M
ollama show --modelfile SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M
ollama stop SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M

ollama ps wypisuje modele załadowane do pamięci. Najważniejsza jest kolumna PROCESSOR. Według FAQ Ollamy 100% GPU oznacza, że model jest w całości na karcie graficznej, a 100% CPU, że w całości w pamięci systemowej. Na VPS bez karty graficznej spodziewaj się 100% CPU, o ile model mieści się w RAM-ie. Jeśli widzisz inną wartość, porównaj ją z opisem w FAQ na docs.ollama.com.

ollama show MODEL pokazuje informacje o modelu. Flagi --parameters, --template, --system i --license wycinają jedną część tych informacji, a -v dodaje szczegóły. --modelfile wypisuje Modelfile, czyli plik z przepisem na model. To dobry punkt startu, gdy chcesz zbudować własną wersję. Jeśli długie rozmowy gubią początek, przeczytaj, jak działa długość kontekstu num_ctx w Ollamie.

Domyślnie model zostaje w pamięci przez 5 minut, a potem Ollama go zwalnia (tak podaje FAQ Ollamy). ollama stop MODEL zwalnia go od razu. Na małym VPS to przydatne, bo odzyskujesz RAM przed uruchomieniem innego, ciężkiego programu.

Serwer: ollama serve, usługa systemd i logi

Na Linuksie skrypt instalacyjny tworzy usługę systemd w pliku /etc/systemd/system/ollama.service, jeśli dostępne jest polecenie systemctl. Ta usługa uruchamia ollama serve z katalogu wybranego przez instalator: /usr/local/bin, /usr/bin albo /bin, zależnie od PATH. Dlatego na serwerze zwykle nie wpisujesz ollama serve ręcznie, bo serwer już działa jako usługa. Skrypt włącza usługę tylko wtedy, gdy systemd działa. W kontenerze bez działającego systemd serwer uruchamiasz sam przez ollama serve (albo jego alias ollama start).

systemctl status ollama
sudo systemctl restart ollama
journalctl -e -u ollama
journalctl -u ollama --no-pager --follow --pager-end

systemctl status ollama powinien pokazać active (running). journalctl -e -u ollama otwiera logi usługi na samym końcu. Wersja z --follow pokazuje nowe linie na bieżąco, więc uruchom ją w drugim oknie terminala, a w pierwszym wywołaj ollama run. Każdy błąd ładowania modelu zobaczysz wtedy w chwili, gdy się pojawi.

Samo ollama serve nie ma własnych flag. Konfiguracja serwera idzie przez zmienne środowiskowe. Ich listę na Twoim wydaniu wypisuje ollama serve --help. Jeśli dopiero stawiasz całość od zera, zacznij od poradnika, jak uruchomić Ollamę na VPS i hostować własny model LLM.

Jak zmienić adres serwera: OLLAMA_HOST i port 11434

Serwer Ollamy domyślnie słucha na adresie 127.0.0.1 i porcie 11434. Oznacza to, że łączą się z nim tylko programy na tej samej maszynie. Adres zmienia zmienna OLLAMA_HOST. Przy usłudze systemd ustawiasz ją przez nadpisanie konfiguracji usługi:

sudo systemctl edit ollama.service

[Service]
Environment="OLLAMA_HOST=0.0.0.0:11434"

sudo systemctl restart ollama

0.0.0.0 oznacza wszystkie interfejsy sieciowe, także ten publiczny. Nie otwieraj portu 11434 na świat w zaporze. Każdy, kto do niego dotrze, wysyła zapytania do Twojego modelu i zużywa Twój CPU. Często prościej zostawić domyślne 127.0.0.1 i połączyć się tunelem SSH z własnego komputera:

ssh -N -L 11434:127.0.0.1:11434 uzytkownik@twoj-serwer

Dopóki tunel działa, programy na Twoim laptopie widzą API serwera pod adresem http://127.0.0.1:11434. Szczegóły samego API opisuje poradnik o API Ollamy i porcie 11434.

Własny model i udostępnianie: create i push

Modelfile to plik tekstowy z przepisem na model. FROM wskazuje model bazowy, a SYSTEM ustawia stałą instrukcję systemową:

FROM SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M
SYSTEM """Odpowiadasz krótko i po polsku, jak doświadczony administrator Linuksa."""

ollama create bielik-admin -f Modelfile
ollama run bielik-admin
ollama show --modelfile bielik-admin

-f wskazuje plik z przepisem. Domyślna nazwa to Modelfile, więc przy pliku o tej nazwie w bieżącym katalogu flagę możesz pominąć. create ma też flagę --quantize (skrót -q) do kwantyzacji przy budowaniu modelu z importowanych wag Safetensors. Jej dopuszczalne wartości sprawdź w ollama create --help. Ostatnia komenda pokazuje, co faktycznie trafiło do nowego modelu.

ollama push MODEL wysyła model do rejestru. Jaką nazwę musi mieć model i jakiego konta wymaga rejestr ollama.com, sprawdź w dokumentacji na docs.ollama.com przed pierwszą próbą.

Nowsze komendy: launch, signin, signout

ollama launch otwiera menu Ollamy albo uruchamia integrację, czyli zewnętrzne narzędzie (na przykład agenta do programowania) od razu skonfigurowane do pracy z lokalnym modelem. Dokumentacja pokazuje na przykład ollama launch claude. Listy integracji nie przepisuj z żadnej strony, bo różne strony dokumentacji podają różne listy. Aktualną listę dla Twojego wydania wypisze:

ollama launch --help

Przydatne flagi to --model (który model ma użyć integracja), --config (tylko konfiguracja, bez uruchamiania), --restore (powrót integracji do profilu domyślnego) i -y (automatyczne „tak” przy pytaniach). Menu jest interaktywne, więc uruchamiaj je w zwykłej sesji SSH, a nie w skrypcie. Całą konfigurację agenta opisuje poradnik, jak używać Ollamy z agentem do programowania.

ollama signin loguje do konta na ollama.com, a ollama signout wylogowuje. Konto jest potrzebne do modeli w chmurze Ollamy. Model z biblioteki, który pobierasz i uruchamiasz lokalnie, jak Bielik w tym tekście, działa bez logowania. Limitów i cen chmury tu nie podaję, bo się zmieniają. Porównanie obu dróg znajdziesz w tekście Ollama Cloud czy własny serwer.

Wersja, aktualizacja i chwilowy powrót do starszej wersji

ollama -v

ollama -v (albo ollama --version) pyta działający serwer o jego wersję. Sprawdź sam, co pokazuje przy zatrzymanym serwerze: wykonaj sudo systemctl stop ollama, a potem ollama -v. W kodzie v0.40.13 ten przypadek kończy się ostrzeżeniem Warning: could not connect to a running Ollama instance i wersją samego klienta. Jeśli przy działającym serwerze widzisz linię Warning: client version is, klient i serwer mają różne wersje. Zwykle wystarczy wtedy sudo systemctl restart ollama.

Aktualizacja na Linuksie to ten sam skrypt, którym instalujesz:

curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | sh

Gdy nowe wydanie psuje Ci coś konkretnego, wróć do poprzedniego przez zmienną OLLAMA_VERSION. Działa to także z wydaniami testowymi:

curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | OLLAMA_VERSION=0.40.12 sh
ollama -v

Traktuj taki powrót jako stan chwilowy, a nie stałą blokadę wersji. Następne uruchomienie skryptu bez OLLAMA_VERSION instaluje najnowsze wydanie, więc stara wersja i tak nie przetrwa kolejnej aktualizacji. Zapisz powód powrotu do starszej wersji. Gdy w notatkach do nowego wydania pojawi się poprawka, zaktualizuj Ollamę zwykłą komendą i sprawdź ollama -v.

FAQ

Dlaczego ollama pull Bielika bez tagu nie działa?

Nazwa bez tagu oznacza dla Ollamy tag latest. Modele Bielik v3.0 na stronie biblioteki Ollama (stan na 2 listopada 2026) nie mają tagu latest, tylko tagi kwantyzacji, takie jak Q4_K_M, Q5_K_M, Q6_K, Q8_0 i bf16. Podaj pełną nazwę z tagiem, na przykład ollama pull SpeakLeash/bielik-11b-v3.0-instruct:Q4_K_M.

Co oznacza 100% CPU w ollama ps na VPS bez karty graficznej?

Oznacza, że model jest w całości załadowany do pamięci systemowej i liczy go procesor. Na VPS bez GPU to właściwy wynik. Jeśli odpowiedzi są wolne, uruchom ollama run --verbose z tym samym modelem i porównaj czasy z mniejszą kwantyzacją albo mniejszym modelem.

Jak sprawdzić, czy serwer Ollama działa i gdzie są jego logi?

Uruchom systemctl status ollama. Zdrowa usługa pokazuje active (running). Logi czytasz przez journalctl -e -u ollama, a na bieżąco przez journalctl -u ollama --no-pager --follow --pager-end. Domyślnie serwer słucha tylko na 127.0.0.1:11434, więc z innej maszyny się z nim nie połączysz, dopóki nie zmienisz OLLAMA_HOST albo nie użyjesz tunelu SSH.

Jak wrócić do starszej wersji Ollamy na Linuksie?

Uruchom skrypt instalacyjny ze zmienną OLLAMA_VERSION, na przykład curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | OLLAMA_VERSION=0.40.12 sh, a potem sprawdź wynik przez ollama -v. To rozwiązanie chwilowe. Zwykłe uruchomienie skryptu bez tej zmiennej instaluje najnowsze wydanie, więc po poprawce błędu po prostu zaktualizuj Ollamę tą samą komendą.

Jak wkleić do ollama run tekst w kilku liniach?

W sesji rozmowy wpisz """ i naciśnij Enter, wklej tekst, a na końcu wpisz znowu """. Cały blok trafi do modelu jako jedna wiadomość. Poza sesją możesz przekazać plik na standardowe wejście: ollama run MODEL "Streść ten tekst." < plik.txt. Dla modeli tekstowych takich jak Bielik Ollama stawia wtedy treść pliku przed poleceniem z argumentu.