Is Linux Amerikaans of Europees? De vier lagen uitgelegd
Wie Windows verlaat om Amerikaanse techbedrijven te ontlopen, wil weten waar Linux echt thuishoort. Code, bestuur, ontwikkelaars en distributies, laag voor laag met bronnen.
Is Linux Amerikaans of Europees? Het korte antwoord
Is Linux Amerikaans of Europees? Dat hangt af van de laag die je bedoelt, want “Linux” is vier dingen tegelijk: de code, het bestuur, de mensen die eraan werken en de distributie die je installeert. De code begon in Finland en hoort bij niemand. Het bestuur zit in de Verenigde Staten. De distributie kies je zelf, en daar ligt je echte invloed.
Wie van Windows naar Linux overstapt om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse techbedrijven, stelt eigenlijk een andere vraag: ben ik dan echt weg? Het eerlijke antwoord is: voor een deel. Hieronder staat per laag wat de bronnen zeggen. Waar een bron iets niet zegt, staat dat er ook bij.
Waarom deze vraag nu speelt in Nederland en België
Twee berichten maakten de vraag concreet. Het eerste speelt in Den Haag. Op 13 februari 2025 zette OFAC (Office of Foreign Assets Control, de sanctiedienst van het Amerikaanse ministerie van Financiën) Karim Khan op zijn sanctielijst. Khan is hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof (ICC). Eind oktober 2025 meldde de Duitse krant Handelsblatt dat het ICC van Microsoft wil overstappen op openDesk. Volgens de eigen FAQ van openDesk wordt die kantoorsuite geleverd door ZenDiS, het Duitse Centrum voor Digitale Soevereiniteit, in opdracht van het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken. Lees dit als een gemeld plan. De FAQ en de blog van openDesk noemen het ICC niet, en een bevestiging dat de overstap is uitgevoerd ontbreekt.
Het tweede bericht komt uit Frankrijk. DINUM, de digitale dienst van de Franse staat, kondigde op 8 april 2026 aan dat het voor de eigen werkplekken Windows verlaat en overgaat op Linux. Elk ministerie moet daarnaast tegen het najaar een eigen plan opstellen om de afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers te verkleinen. Dat zijn plannen. Het persbericht noemt geen tijdpad voor de overstap.
Beide berichten gaan over dezelfde zorg. Een buitenlandse overheid kan via een leverancier toegang tot je werk afsluiten. De vraag die dan telt: welke laag van Linux valt onder welk recht, en welke laag kun je zelf kiezen?
Laag 1: de code is begonnen in Helsinki en hoort bij niemand
Linus Torvalds is geboren in Helsinki en studeerde informatica aan de Universiteit van Helsinki. Volgens zijn biografie bij de Linux Foundation kondigde hij in augustus 1991 aan dat hij aan een kernel werkte. Een kernel is het deel van het besturingssysteem dat de hardware aanstuurt en programma's laat draaien. Daarna schreven ontwikkelaars uit veel landen mee. De tijdlijn van de Linux-kernel laat zien hoe dat project groeide.
De licentie is de GPL-2.0 (GNU General Public License, versie 2). Het bestand COPYING in de broncode is daar precies over: versie 2 “only”, dus niet “versie 2 of later”. Er hoort een uitzondering bij, de Linux-syscall-note. Die zegt dat het auteursrecht van de kernel niet geldt voor gewone programma's die de kernel via normale systeemaanroepen gebruiken. Je eigen software op een Linux-server wordt dus niet vanzelf GPL-software.
Waarom kan niemand de code terugtrekken? Omdat de volledige broncode, met de hele geschiedenis, openbaar staat. Je kunt die op je eigen schijf zetten en de licentie zelf lezen:
git clone https://github.com/torvalds/linux.git
cd linux
grep SPDX COPYINGDe laatste opdracht moet SPDX-License-Identifier: GPL-2.0 WITH Linux-syscall-note tonen. De clone is groot, dus reken op een flinke download. Na afloop staat elke versie van de kernel lokaal. Geen overheid of bedrijf kan die kopie van jouw schijf halen. De licentie geeft je het recht om de code te gebruiken en aangepast verder te verspreiden, zolang je je aan de voorwaarden houdt.
Wie het auteursrecht heeft en wie het merk “Linux” bezit, is een aparte vraag. Die is uitgewerkt in wie Linux eigenlijk bezit. Voor wat er vóór 1991 gebeurde, lees de weg van Unix naar Linux.
Oordeel voor laag 1: de code heeft een Fins begin en is internationaal geschreven. Een kopie die je eenmaal hebt, blijft van jou.
Laag 2: wie bestuurt Linux? De Linux Foundation is Amerikaans
De Linux Foundation noemt zichzelf op haar eigen site “a 501(c)(6) non-profit”. Die code verwijst naar een artikel uit de Amerikaanse belastingwet. Het is dus een Amerikaanse organisatie zonder winstoogmerk. Het adres voor juridische post staat in San Francisco, Californië. Dat adres is een postbus (PMB), en de stichting noemt het zelf geen hoofdkantoor.
Torvalds staat bij de Linux Foundation vermeld als “Fellow”. Zijn biografie daar zegt dat hij de uiteindelijke beslisser blijft over nieuwe code in de standaardkernel. In een verklaring van de Linux Foundation staat dat hij uit Finland naar Amerika emigreerde en daar staatsburger werd.
Dan is er Linux Foundation Europe, in Brussel. Op de eigen site staat dat het een onafhankelijke rechtspersoon is, opgericht als Belgische private stichting. Het noemt zichzelf de Europese toegangspoort tot de technologie die de Linux Foundation wereldwijd ondersteunt. Het biedt een leveranciersneutraal thuis voor open-sourceprojecten in Europa. Wat het niet doet, staat er ook: wie hulp met Linux zoekt, moet elders zoeken, want LF Europe geeft geen Linux-ondersteuning. Nergens op die pagina staat dat LF Europe de kernel bestuurt of bezit.
Oordeel voor laag 2: het bestuur is Amerikaans. Een Europese organisatie in Brussel verandert dat niet, omdat die de kernel niet bestuurt.
Laag 3: de mensen, en wat de MAINTAINERS-verwijdering liet zien
In de broncode staat een tekstbestand MAINTAINERS. Daarin staat per onderdeel van de kernel wie verantwoordelijk is (de maintainer) en wie wijzigingen nakijkt (de reviewer). Wie een patch instuurt, stuurt die naar de mensen uit dat bestand.
In oktober 2024 verwijderde kernelontwikkelaar Greg Kroah-Hartman een reeks vermeldingen uit dat bestand. De commit is 6e90b675cf94, met als onderwerp “MAINTAINERS: Remove some entries due to various compliance requirements.” De commitboodschap voegt toe dat de vermeldingen in de toekomst kunnen terugkomen als er genoeg documentatie wordt geleverd. Kroah-Hartman ondertekende de commit met een adres op linuxfoundation.org.
LWN, een nieuwssite over Linux-ontwikkeling, schreef op 22 oktober 2024 dat de wijziging in 6.12-rc4 zat. Volgens LWN lijken de betrokken ontwikkelaars van Russische herkomst, en was er op dat moment geen openbaar beleid. Torvalds steunde de stap publiek en zei dat die niet werd teruggedraaid. James Bottomley legde later de regel uit, zoals LWN die weergeeft. Samenwerking met organisaties op de Amerikaanse OFAC SDN-lijst (de lijst van Specially Designated Nationals, personen en bedrijven onder sancties) of met organisaties die daardoor worden beheerd, valt onder beperkingen. Wie daaronder valt, kan niet in het MAINTAINERS-bestand staan.
Wat veranderde dit voor gebruikers? Je kunt het zelf nagaan in de clone van hierboven:
git show --stat 6e90b675cf94
git describe --contains 6e90b675cf94De eerste opdracht toont één gewijzigd bestand, MAINTAINERS, met 178 verwijderde regels en nul toegevoegde regels. De tweede toont de eerste release-tag die de commit bevat, en die moet beginnen met v6.12-rc4. Er is dus geen regel code aangeraakt. De drivers voor die onderdelen staan nog in de kernel. Wat wel veranderde: voor die onderdelen staan die personen niet meer als aanspreekpunt in het bestand. Een kernel die je op een server draait, gedraagt zich door deze commit niet anders.
Het geval laat wel iets belangrijks zien. Amerikaanse sanctieregels bereikten via de Amerikaanse organisatie rond de kernel de lijst van wie meebeslist over code. Dat is het enige concrete geval dat in de bronnen goed is vastgelegd.
Wie betaalt de ontwikkelaars? Ook dat kun je zelf tellen in plaats van een cijfer te geloven. Deze opdracht telt de e-maildomeinen van de auteurs van het afgelopen jaar:
git log --since="12 months ago" --no-merges --format='%ae' | awk -F@ '{print $2}' | sort | uniq -c | sort -rn | head -n 20Bovenaan staan domeinen van bedrijven en een paar algemene domeinen. Lees het als een ruwe schatting, want een e-mailadres is geen arbeidscontract. Een ontwikkelaar kan een privéadres of een kernel.org-adres gebruiken terwijl een bedrijf het salaris betaalt.
Oordeel voor laag 3: de mensen komen van overal. De regels die gelden voor de organisatie in het midden zijn Amerikaans, en dat werd in oktober 2024 zichtbaar.
Laag 4: wie staat achter Ubuntu, Debian, Fedora en de rest?
Dit is de laag die je zelf kiest. Wat je installeert, is altijd een distributie: de kernel plus pakketten, een installatieprogramma en een organisatie die updates levert. Die organisatie heeft een adres, en dat adres valt onder een rechtssysteem. Hieronder staat per distributie wat de eigen site of een officiële registratie zegt.
- Ubuntu (Canonical). De dienstenvoorwaarden zijn met Canonical Group Limited, met een adres voor kennisgevingen in Douglas, op het eiland Man. Op de voorwaarden is Engels recht van toepassing. De contactpagina noemt Canonical Group Limited in Londen, Canonical Limited op het eiland Man en Canonical USA Inc. in New Jersey. Waar het bedrijf is ingeschreven, staat niet op de eigen pagina's.
- SUSE. SUSE S.A. noemt Luxemburg als hoofdkantoor en statutaire zetel, ingeschreven onder R.C.S. Luxembourg B279240. Dit is de enige in deze lijst die op de eigen site een geregistreerde zetel binnen de EU noemt.
- openSUSE. De site noemt het project “Industry-backed and community-supported” en sluit af met “openSUSE Contributors”. Een rechtspersoon of land staat niet op de eigen site.
- Debian. Debian is geen bedrijf. De naam Debian is een geregistreerd merk van Software in the Public Interest, Inc. (SPI), dat Debian zelf omschrijft als een belastingvrije non-profit in de Verenigde Staten. Andere organisaties, zoals Debian France en debian.ch, beheren ook bezittingen voor het project. Hoe het project zelf beslist, staat in hoe Debian stemt over algemene resoluties.
- Fedora. De homepage zegt: “Fedora is sponsored by Red Hat”.
- Red Hat Enterprise Linux. In de lijst met dochterbedrijven bij het jaarverslag van IBM over 2023 staat Red Hat, Inc. als bedrijf uit Delaware. De site van Red Hat geeft een adres in Raleigh, North Carolina, en zegt dat het sinds 2019 bij IBM hoort.
- Linux Mint. De eigen site noemt geen rechtspersoon en geen land. De privacypagina zegt wel dat gegevens over donaties worden gedeeld met accountants en de Ierse belastingdienst. Het project zegt ook dat het merk loopt via het Linux Mark Institute.
- Rocky Linux. Rocky Linux is een geregistreerd merk van de Rocky Enterprise Software Foundation (RESF), in de VS en andere landen. CIQ staat op de site onder “Backed By”. De rechtsvorm en het land van de RESF staan niet op de eigen sites.
- AlmaLinux. De AlmaLinux OS Foundation is volgens de eigen site een geregistreerde 501(c)(6)-organisatie onder Amerikaans recht, met een adres in Estero, Florida.
De achtergrond van de Red Hat-familie staat in de geschiedenis van Red Hat, CentOS, Rocky en Alma. Hoe de andere families ontstonden, lees je in de geschiedenis van Linux-distributies.
Oordeel voor laag 4: de meeste grote distributies hebben een Amerikaanse of een Britse rechtspersoon achter zich. SUSE noemt Luxemburg. Debian heeft geen eigenaar met een winstbelang, maar het merk staat op naam van een Amerikaanse non-profit. Bij openSUSE, Mint en Rocky moet je een handelsregister raadplegen als je het precies wilt weten.
Wat blijft er Amerikaans na de overstap naar Linux?
Een nieuw besturingssysteem vervangt één laag van je computer. De rest blijft vaak zoals het was. De processor en de firmware die de computer opstart, komen vaak van Amerikaanse fabrikanten. Je browser komt vaak van een Amerikaanse organisatie. Je mail en je opslag staan misschien bij Google of Microsoft. Een telefoon met Android of iOS hoort ook bij die keten.
Het voorbeeld van het ICC laat dat goed zien. De gemelde overstap gaat over een kantoorsuite voor samenwerking. Het besturingssysteem op de werkplek staat daar los van. De afhankelijkheid zit vaak in de accounts en de diensten. Wie echt minder afhankelijk wil worden, kijkt dus eerst naar waar de gegevens staan en wie de accounts beheert. De keuze tussen Windows en Linux is daarna een kleinere stap. Wat die stap kost, staat in is Linux gratis.
Op een VPS telt de jurisdictie van je hostingbedrijf
Op een server werkt het net zo, alleen scherper. De kernel op je VPS (virtual private server) valt onder dezelfde licentie als overal. Maar de schijven waarop je gegevens staan, horen bij een hostingbedrijf. Dat bedrijf heeft een contract met jou, een adres en een datacentrum. Een overheid die gegevens wil opvragen of een server wil laten uitzetten, richt zich tot dat bedrijf. De herkomst van de kernel speelt daarbij geen rol.
Controleer daarom vier dingen in de voorwaarden van je aanbieder. Welke rechtspersoon is je contractpartij? Welk recht is op het contract van toepassing? In welk land staat het datacentrum met jouw server? Waar staan de back-ups? Een Europees datacentrum van een Amerikaans moederbedrijf is een andere situatie dan een Europees datacentrum van een Europees bedrijf. Lees dus ook de naam van de contractpartij.
Welke distributie er op je server draait, zie je zo:
cat /etc/os-releaseDe velden NAME en VERSION noemen de distributie. HOME_URL en SUPPORT_URL wijzen naar de organisatie die de updates levert. Wil je wisselen tussen een Debian-achtige en een Red Hat-achtige server, dan helpt het overzicht van dnf- en apt-opdrachten naast elkaar. Twijfel je nog tussen besturingssystemen voor een server, lees dan Linux of Windows op een server.
FAQ
Kan de Amerikaanse overheid Linux uitzetten voor Europese gebruikers?
Niet op een manier die de bronnen laten zien. De broncode staat openbaar onder de GPL-2.0, en een kopie op je eigen schijf blijft daar. Wat Amerikaanse regels wel bereikten, is de lijst van maintainers: in oktober 2024 verdwenen vermeldingen uit het bestand MAINTAINERS vanwege “various compliance requirements”. Die commit veranderde één tekstbestand en geen enkele regel code. Een kernel die al draait, merkt er niets van.
Is Linux Foundation Europe de Europese eigenaar van Linux?
Nee. Linux Foundation Europe is volgens de eigen site een onafhankelijke Belgische private stichting in Brussel. Het biedt een leveranciersneutraal thuis voor open-sourceprojecten in Europa en zegt zelf dat het geen Linux-ondersteuning geeft. Geen bron zegt dat het de kernel bestuurt of bezit. Het bestuur van het kernelproject ligt bij de Amerikaanse Linux Foundation en bij Linus Torvalds.
Welke Linux-distributie heeft een Europese zetel?
Van de grote distributies noemt SUSE op de eigen site een statutaire zetel in Luxemburg. Canonical, het bedrijf achter Ubuntu, noemt adressen in Londen en op het eiland Man en gebruikt Engels recht in de voorwaarden. Debian heeft geen bedrijf als eigenaar, maar het merk staat op naam van de Amerikaanse non-profit SPI. Fedora, Red Hat Enterprise Linux en AlmaLinux hebben een Amerikaanse organisatie achter zich.
Is Linus Torvalds Fins of Amerikaans?
Hij is in Finland geboren en is nu Amerikaans staatsburger. Hij groeide op in Helsinki, studeerde aan de Universiteit van Helsinki en kondigde daar in augustus 1991 de kernel aan. Volgens de Linux Foundation emigreerde hij naar de Verenigde Staten en werd hij daar staatsburger. Hij staat bij de Linux Foundation vermeld als Fellow en houdt volgens zijn biografie daar het laatste woord over nieuwe code in de kernel.