SSD Nodes Learn Hosting plans →
คู่มือ Matt Connorโดย Matt Connor

คำสั่ง Git และ GitHub ที่ใช้จริงทุกวัน พร้อมวิธีย้อนงาน

คำสั่งที่คนเรียกว่าคำสั่ง GitHub แท้จริงคือคำสั่ง Git คู่มือนี้จัดกลุ่มตามงาน ตั้งแต่ init, commit, branch, push, pull จนถึงวิธีย้อนงานด้วย restore, reset, revert และ reflog

Verified Every command ran end-to-end on a fresh Ubuntu 24.04 server, October 27, 2026.

คำสั่ง GitHub ที่คุณค้นหา จริงๆ แล้วคือคำสั่ง Git

คำสั่ง GitHub ที่คนส่วนใหญ่ค้นหา เช่น git commit หรือ git push เป็นคำสั่งของโปรแกรม Git ที่รันบนเครื่องของคุณเอง ไม่ใช่คำสั่งของ GitHub Git คือเครื่องมือเก็บประวัติการแก้ไขไฟล์ (version control) ส่วน GitHub คือเว็บที่รับฝากรีโพ (repository คือโฟลเดอร์โปรเจกต์ที่ Git เก็บประวัติไว้) คู่มือของ GitHub เองเขียนไว้ว่า GitHub สร้างอยู่บน Git โดยรับฝากโปรเจกต์ Git ไว้บนคลาวด์

เรื่องนี้สำคัญเพราะ git push ส่ง commit จากเครื่องคุณขึ้น GitHub แต่คุณยังแก้ไฟล์และสร้าง commit บนหน้าเว็บ GitHub ได้โดยตรงด้วย คู่มือของ GitHub อธิบายว่า push คือการอัปเดตรีโพปลายทางด้วย commit ที่คุณทำไว้ในเครื่อง ดังนั้น commit ที่ทำไว้เฉพาะในเครื่องและยังไม่ได้ส่งหรือสำรองไว้ที่อื่นจะอยู่ในเครื่องคุณเครื่องเดียว คนในทีมมองไม่เห็น และถ้าเครื่องเสีย งานนั้นก็หายไปด้วย ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสองอย่างนี้ต่างกันตรงไหน อ่าน ความต่างระหว่าง Git, GitHub และ Git server ของคุณเอง ก่อน แล้วค่อยกลับมาที่นี่

คู่มือนี้จัดคำสั่งตามงานที่คุณทำจริง ไม่ได้เรียงตามตัวอักษร ตัวอย่างคำสั่ง Git หลังติดตั้งรันได้บนเครื่องเดียวโดยไม่ต้องต่ออินเทอร์เน็ต แม้แต่ส่วน remote ก็ใช้รีโพเปล่าในเครื่องแทน GitHub คุณจึงเห็นขั้นตอนจริงทั้งหมดก่อนแตะรีโพจริง

อะไรเป็นของ GitHub จริงๆ และใช้ผ่านอะไร

บางอย่างไม่มีใน Git เลย ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือ pull request คู่มือของ GitHub นิยามว่า pull request คือข้อเสนอให้ merge การแก้ไขโค้ดเข้าโปรเจกต์ และเป็นฟีเจอร์หลักของ GitHub สำหรับการรีวิวงานร่วมกัน ไม่มีคำสั่ง git ตัวไหนสร้าง pull request บน GitHub ได้ คุณสร้างได้บนหน้าเว็บ ผ่าน REST API หรือใช้ gh ซึ่งเป็น CLI (command-line interface คือโปรแกรมที่สั่งงานผ่านบรรทัดคำสั่ง) ของ GitHub

gh auth login
gh pr create --fill

gh auth login ใช้การล็อกอินผ่านเบราว์เซอร์เป็นค่าเริ่มต้น ถ้าต้องการใช้ token แทน ให้ส่ง personal access token เข้าทาง --with-token หรือตั้งตัวแปร GH_TOKEN ส่วน gh pr create --fill สร้าง pull request โดยดึงหัวข้อและรายละเอียดจากข้อความ commit ถ้า branch ปัจจุบันยังไม่ได้ push ครบ gh จะถามว่าจะ push ไปที่ไหน สองคำสั่งนี้ต้องมีบัญชี GitHub และต่อเน็ต คุณจึงต้องรันเองบนเครื่องของคุณ ถ้าเพิ่งเริ่มใช้ GitHub ให้อ่าน ชั่วโมงแรกบน GitHub และ สิ่งที่บัญชี GitHub ฟรีให้คุณ ส่วนเวอร์ชันล่าสุดของ gh ให้ดูที่ cli.github.com

ติดตั้ง Git และเช็กเวอร์ชัน

บน Ubuntu ให้ติดตั้งจาก apt แล้วถามเวอร์ชัน

sudo apt update && sudo apt install -y git
git --version

git --version ควรพิมพ์บรรทัดเดียวที่ขึ้นต้นด้วย git version ตามด้วยตัวเลข ณ เดือนตุลาคม 2026 รุ่นล่าสุดบน git-scm.com คือ 2.56.0 ออกเมื่อ 28 กันยายน 2026 แต่ Git จาก apt ของ Ubuntu มักเป็นรุ่นที่เก่ากว่านั้น ไม่เป็นปัญหาสำหรับคู่มือนี้ แต่ข้อความแนะนำ (hint) ที่ Git พิมพ์ออกมาอาจต่างจากเครื่องอื่นบ้าง เพราะแต่ละรุ่นเขียนข้อความไม่เหมือนกัน

เริ่มรีโพใหม่และตั้งชื่อผู้เขียน commit

ตั้งชื่อและอีเมลก่อนทำอย่างอื่น เพราะ user.name และ user.email คือค่าเริ่มต้นที่ Git ใช้สำหรับช่อง author และ committer ของ commit โดยมีตัวเลือกและตัวแปรสภาพแวดล้อมที่ใช้แทนค่าเหล่านี้ได้ ถ้าตั้งผิด commit ใหม่ที่ใช้ค่าเหล่านี้ก็จะติดชื่อผิดไปด้วย ส่วน git commit --amend เก็บ author เดิมไว้ และ --author ใช้ระบุ author แทนได้

git config --global user.name "Somchai Jaidee"
git config --global user.email "somchai@example.com"
git config --global --list

บรรทัดสุดท้ายควรแสดง user.name=Somchai Jaidee และ user.email=somchai@example.com ตัวเลือก --global เขียนค่าลงไฟล์ ~/.gitconfig หรือ $XDG_CONFIG_HOME/git/config ถ้าไฟล์หลังมีอยู่แต่ ~/.gitconfig ไม่มี โดยค่าระดับ global มีผลกับทุกรีโพของผู้ใช้คนนี้ ถ้าต้องการใช้ชื่ออื่นเฉพาะรีโพเดียว เช่น อีเมลบริษัท ให้เข้าไปในโฟลเดอร์รีโพแล้วรัน git config user.email ... โดยไม่ใส่ --global ค่านั้นจะไปอยู่ใน .git/config ของรีโพนั้นเท่านั้น

จากนั้นสร้างรีโพ

mkdir ~/myapp && cd ~/myapp
git init -b main
git branch --show-current

git branch --show-current ควรพิมพ์ main เราใส่ -b main เพราะถ้าไม่ใส่ Git จะใช้ชื่อเริ่มต้น ซึ่งตอนนี้ยังเป็น master เอกสารของ git init บอกว่าชื่อนี้จะเปลี่ยนเป็น main เมื่อ Git 3.0 ออก แต่ Git 3.0 ยังไม่ออก ถ้าไม่อยากพิมพ์ -b main ทุกครั้ง ให้ตั้งค่าครั้งเดียวด้วย git config --global init.defaultBranch main

ดูว่ามีอะไรเปลี่ยน: status, diff และ log

ก่อนอื่นต้องรู้จักคำว่า staging area (Git เรียกอีกชื่อว่า index) มันคือพื้นที่พักของ commit ถัดไป คุณเลือกไฟล์ใส่ในนี้ด้วย git add แล้ว git commit จะบันทึกเฉพาะสิ่งที่อยู่ในนี้

echo "hello" > README.md
git status

git status แบ่งไฟล์เป็นสามกลุ่ม กลุ่มแรกคือการแก้ไขที่ stage แล้ว ซึ่งจะเข้า commit ถัดไป กลุ่มที่สองคือไฟล์ที่ Git ติดตามอยู่และถูกแก้แต่ยังไม่ stage กลุ่มที่สามคือไฟล์ใหม่ที่ Git ยังไม่เคยติดตาม (untracked) ตอนนี้ README.md จะอยู่ในกลุ่ม untracked เพราะเพิ่งสร้าง

git diff กับ git diff --staged ดูคนละที่ และนี่คือจุดที่มือใหม่สับสนบ่อยที่สุด

git add README.md
git commit -m "Add README"
echo "world" >> README.md
git diff
git add README.md
git diff
git diff --staged

git diff ครั้งแรกจะแสดงบรรทัด +world เพราะมันเทียบไฟล์ในโฟลเดอร์กับ staging area หลัง git add แล้ว git diff ครั้งที่สองจะว่างเปล่า ไม่ใช่เพราะการแก้หายไป แต่เพราะไฟล์ในโฟลเดอร์กับ staging area ตรงกันแล้ว ส่วน git diff --staged เทียบ staging area กับ commit ล่าสุด จึงแสดง +world อีกครั้ง --staged กับ --cached คือตัวเลือกเดียวกัน

ดูประวัติแบบย่อด้วยคำสั่งนี้

git log --oneline --graph --decorate

--oneline แสดง commit ละหนึ่งบรรทัด คือ hash แบบย่อตามด้วยข้อความ commit --graph วาดเส้นแสดงการแตกและรวม branch ไว้ทางซ้าย --decorate แสดงชื่อ branch ข้าง commit เช่น HEAD -> main เราใส่ไว้ชัดๆ เพราะค่าเริ่มต้นของมันคือแสดงเฉพาะเมื่อผลออกที่หน้าจอ ถ้าคุณส่งผลผ่าน pipe ชื่อ branch จะหายไป ส่วน HEAD คือตัวชี้ว่าตอนนี้คุณอยู่ที่ commit ไหน hash ของ commit ที่สร้างตามตัวอย่างจะแตกต่างกันเมื่อข้อมูลใน commit เช่น เนื้อหา เวลา หรือข้อมูลผู้เขียนต่างกัน แต่ commit เดียวกันที่ clone มาจะมี hash ตรงกัน

บันทึกงาน: add และ commit

git add README.md
git commit -m "Add second line"

git add ใส่ไฟล์ใหม่หรือไฟล์ที่แก้แล้วลงใน staging area ส่วน git commit ที่ไม่มีอาร์กิวเมนต์อื่นจะบันทึกเฉพาะสิ่งที่ stage ไว้ commit ใหม่จะต่อจาก HEAD และ branch ปัจจุบันจะขยับไปชี้ที่ commit ใหม่นั้น

มีทางลัดคือ git commit -am "message" ตัว -a จะ stage ไฟล์ที่ Git ติดตามอยู่แล้วซึ่งถูกแก้หรือถูกลบให้อัตโนมัติ แต่ไม่รวมไฟล์ใหม่ ไฟล์ใหม่ยังต้อง git add เองเสมอ คนที่ใช้ -a อย่างเดียวจึงมักลืมไฟล์ใหม่ไว้นอก commit โดยไม่รู้ตัว

ถ้าเพิ่ง commit แล้วพบว่าพิมพ์ข้อความผิด และยังไม่ได้ push ให้ใช้ git commit --amend -m "ข้อความใหม่" คำสั่งนี้สร้าง commit ใหม่มาแทน commit ล่าสุด hash จึงเปลี่ยน ห้ามใช้กับ commit ที่ push ไปแล้ว เหตุผลอยู่ในส่วนการย้อนงานด้านล่าง

แยกงานด้วย branch: switch -c และ merge

branch คือชื่อที่ชี้ไปยัง commit หนึ่ง การสร้าง branch ใหม่จึงไม่ได้ก๊อปปี้ไฟล์ แค่สร้างตัวชี้อีกตัว

git switch -c feature/login
echo "login form" > login.html
git add login.html
git commit -m "Add login page"
git branch

git switch -c สร้าง branch ใหม่แล้วย้ายไปอยู่บน branch นั้นในคำสั่งเดียว git branch แสดงรายชื่อ branch ทั้งหมด และมีเครื่องหมาย * หน้า branch ที่คุณอยู่ ตอนนี้ควรเห็น * feature/login

เมื่องานเสร็จ ให้กลับไปที่ main แล้วรวมงานเข้ามา

git switch main
git merge feature/login
git log --oneline --graph --decorate
git branch -d feature/login

ในตัวอย่างนี้ main ไม่มี commit ใหม่เลยหลังจากแตก branch ออกไป Git จึงทำ fast-forward คือแค่เลื่อนตัวชี้ main ไปที่ commit ล่าสุดของ feature/login โดยไม่สร้าง merge commit นี่คือพฤติกรรมเริ่มต้น ถ้าทั้งสอง branch มี commit ใหม่ของตัวเอง Git จะสร้าง merge commit แทน ถ้าอยากได้ merge commit ทุกครั้ง ให้ใช้ git merge --no-ff feature/login

ถ้า merge แล้วเกิด conflict (ทั้งสอง branch แก้บรรทัดเดียวกัน) และคุณยังไม่พร้อมแก้ ให้รัน git merge --abort เพื่อยกเลิก merge นั้น git branch -d ลบ branch ได้เฉพาะเมื่อ merge เข้าไปแล้ว ถ้ายังไม่ merge Git จะปฏิเสธ ตัว -D บังคับลบได้ แต่ commit ที่ไม่มี branch ไหนชี้ถึงจะหาเจอยากขึ้นมาก

พักงานที่ยังไม่เสร็จด้วย stash

สถานการณ์ที่เจอบ่อย: คุณแก้ไฟล์ไปครึ่งทาง แล้วต้องไปแก้บั๊กด่วนบน branch อื่น งานครึ่งทางยังไม่ควร commit นี่คืองานของ git stash

echo "draft" >> README.md
git stash push -m "draft readme"
git stash list
git status
git stash pop

git stash push เก็บการแก้ไขไว้ในรายการ stash แล้วคืนไฟล์และ staging area กลับเป็นเหมือน commit ล่าสุด git status หลังจากนั้นจึงไม่เห็นการแก้ไขนี้แล้ว git stash list แสดงรายการที่พักไว้ โดยมีข้อความ draft readme ที่คุณตั้ง git stash pop วางการแก้ไขจากรายการล่าสุดกลับลงบนไฟล์ปัจจุบัน แล้วลบรายการนั้นเมื่อสำเร็จ ถ้าเกิด conflict รายการจะยังอยู่ใน stash git stash ที่ไม่มีอาร์กิวเมนต์ทำงานเหมือน git stash push

จุดที่ทำให้งานหาย: ไฟล์ใหม่ที่ยังไม่เคย git add จะไม่ถูกเก็บเข้า stash โดยค่าเริ่มต้น มันจะค้างอยู่ในโฟลเดอร์และติดไปกับ branch ที่คุณสลับไป ให้ใช้ git stash push -u ถ้าต้องการเก็บไฟล์ untracked ไปด้วย

ทำงานกับ remote: ทดลองด้วยรีโพเปล่าในเครื่อง

remote คือรีโพอีกที่หนึ่งที่คุณส่งงานไปและดึงงานมา บน GitHub มันคือรีโพบนเว็บ แต่ Git ไม่สนว่าปลายทางอยู่ที่ไหน path ในเครื่องก็เป็น remote ได้ เราจะสร้างรีโพแบบ bare (รีโพที่มีแต่ประวัติ ไม่มีไฟล์งานให้แก้) ไว้ใน /tmp แล้วใช้แทน GitHub

git init --bare -b main /tmp/demo-remote.git
cd ~/myapp
git remote add origin /tmp/demo-remote.git
git push -u origin main

เราใส่ -b main ให้รีโพ bare ด้วย เพื่อให้ชื่อ branch ตรงกับฝั่งเรา origin คือชื่อเล่นของ remote ซึ่งเป็นชื่อมาตรฐาน ตัว -u บันทึกว่า main ในเครื่องผูกกับ main บน origin ความผูกนี้เรียกว่า upstream และเป็นเหตุผลที่ git pull กับ git push เปล่าๆ รู้ว่าต้องคุยกับใคร ถ้าข้าม -u ไป git pull ที่ไม่มีอาร์กิวเมนต์จะไม่รู้ว่าต้องดึงจาก branch ไหน

ต่อไปจำลองเพื่อนร่วมทีมด้วยการ clone ไปอีกโฟลเดอร์

git clone /tmp/demo-remote.git /tmp/laptop2
cd /tmp/laptop2
echo "note from laptop2" > notes.txt
git add notes.txt
git commit -m "Add notes"
git push

git clone สร้างโฟลเดอร์ใหม่ ตั้ง remote ชื่อ origin ให้อัตโนมัติ และ checkout branch ที่รีโพต้นทางใช้อยู่ ซึ่งคือ main git push เปล่าๆ ใช้ได้ทันที เพราะ clone ตั้ง upstream ไว้แล้ว และค่า push.default ที่เป็น simple มาตั้งแต่ Git 2.0 จะ push ไปที่ branch ชื่อเดียวกัน

กลับไปที่รีโพแรก

cd ~/myapp
git fetch
git log --oneline main..origin/main
git pull
git log --oneline --graph --decorate

git fetch ดาวน์โหลด commit ใหม่และอัปเดต remote-tracking branch เช่น origin/main ซึ่งเป็นสำเนาว่า remote อยู่ที่ไหนตอนที่ fetch ครั้งล่าสุด มันไม่ได้แตะ main ของคุณ git log --oneline main..origin/main จึงแสดง commit Add notes ที่ remote มีแต่ main ยังไม่มี ส่วน git pull คือ git fetch ตามด้วยการรวม upstream เข้า branch ปัจจุบัน หลัง pull แล้ว notes.txt จะอยู่ใน ~/myapp

เมื่อใช้ GitHub จริง ให้เปลี่ยน /tmp/demo-remote.git เป็น URL ที่หน้ารีโพบน GitHub แสดงให้ และยืนยันตัวตนสำหรับการ push ด้วย token ผ่าน HTTPS หรือ SSH key ถ้าต้องการส่งงานไปทั้ง GitHub และเซิร์ฟเวอร์ของคุณเองพร้อมกัน ดู วิธี push ไปทั้ง GitHub และ Git server ของคุณเอง และถ้ากำลังเลือกเซิร์ฟเวอร์ ดู ตัวเลือก Git server แบบโฮสต์เองบน VPS

ทำไม git push ถูกปฏิเสธ และทำไมไม่ควรใช้ --force

ถ้าเพื่อน push ก่อนคุณ remote จะมี commit ที่คุณไม่มี push ของคุณจึงไม่ใช่ fast-forward Git ปฏิเสธ push แบบนี้โดยค่าเริ่มต้น เพื่อไม่ให้ commit ของเพื่อนหายไป ผลลัพธ์จะมีคำว่า rejected ทางแก้คือรวมงานของเขาเข้ามาก่อน แล้วค่อย push ใหม่

git pull --no-rebase
git push

ใช้ --no-rebase เพื่อระบุให้รวมงานด้วย merge เพราะ git pull ปัจจุบันใช้ fast-forward เป็นค่าเริ่มต้น และจะปฏิเสธเมื่อทั้งสองฝั่งมี commit ใหม่ของตัวเอง ถ้าเกิด conflict ให้แก้ไฟล์ แล้ว git add และ git commit ให้เสร็จก่อน push

git push --force ปิดการตรวจนี้ทั้งหมด และเอกสารของ Git เตือนว่ามันทำให้ remote เสีย commit ได้ ถ้าจำเป็นต้องเขียนทับจริงๆ เช่นหลังแก้ประวัติบน branch ส่วนตัว ให้ใช้ git push --force-with-lease แทน ซึ่งปลอดภัยกว่า เพราะมันเขียนทับเฉพาะเมื่อ branch บน remote ยังอยู่ที่ตำแหน่งที่คุณเห็นครั้งล่าสุด ถ้ามีคนอื่น push เข้ามาระหว่างนั้น push จะล้มเหลว ข้อจำกัดหนึ่งข้อ: ถ้ามีโปรแกรมรัน git fetch ให้เบื้องหลัง เช่น editor บางตัว การป้องกันนี้จะอ่อนลง เพราะ origin/main ถูกอัปเดตโดยที่คุณไม่ได้ดูงานใหม่นั้นจริง

ย้อนงานใน Git: เลือกคำสั่งตามสถานะของงาน

นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุดของคู่มือนี้ คำสั่งย้อนงานใน Git มีหลายตัวที่ชื่อคล้ายกัน แต่ทำงานคนละระดับ คู่มือหลักของ Git สรุปไว้ว่า restore คืนไฟล์จาก staging area หรือจาก commit อื่นโดยไม่ขยับ branch, reset ขยับปลาย branch จึงเปลี่ยนประวัติ และ revert สร้าง commit ใหม่ที่กลับด้านการแก้ไขเดิม ให้ถามตัวเองข้อเดียว: งานนี้ไปถึงขั้นไหนแล้ว

  • แก้ไฟล์แล้ว แต่ยังไม่ add: ใช้ git restore <file>
  • add แล้ว แต่ยังไม่ commit: ใช้ git restore --staged <file>
  • commit แล้ว แต่ยังไม่ push: ใช้ git reset แบบ --soft, --mixed หรือ --hard
  • push ไปแล้ว: ใช้ git revert
  • เผลอ reset --hard ไปแล้ว: ใช้ git reflog หาทางกลับ

ย้อนไฟล์ที่ยังไม่ commit ด้วย restore

echo "oops" >> README.md
git restore README.md

git restore <file> คืนไฟล์ในโฟลเดอร์ให้ตรงกับ staging area บรรทัด oops จะหายไป และหายถาวร เพราะการแก้ไขที่ไม่เคย add หรือ commit ไม่มีสำเนาอยู่ที่ไหนใน Git เลย ไม่มีคำสั่งไหนกู้คืนได้ ให้รัน git diff ดูก่อนทุกครั้ง

echo "v2" >> README.md
git add README.md
git restore --staged README.md
git status

git restore --staged เอาไฟล์ออกจาก staging area โดยคืนค่าจาก commit ล่าสุด แต่ไม่แตะไฟล์ในโฟลเดอร์ git status จะแสดง README.md ในกลุ่มที่แก้แต่ยังไม่ stage การแก้ไขยังอยู่ครบ git reset README.md ทำงานเหมือนกันทุกอย่าง ถ้าเห็นคำสั่งนี้ในคู่มือเก่า ก็คือเรื่องเดียวกัน

ย้อน commit ที่ยังไม่ push ด้วย reset

git reset ย้าย branch ปัจจุบันกลับไปที่ commit ที่คุณระบุ HEAD~1 หมายถึง commit ก่อนหน้า commit ล่าสุดหนึ่งตัว ความต่างของสามโหมดคือสิ่งที่เกิดกับไฟล์ของคุณ

git reset --soft HEAD~1

--soft ไม่แตะทั้งไฟล์และ staging area การแก้ไขจาก commit ที่ถูกถอยจึงยัง stage อยู่ครบ พร้อม commit ใหม่ทันที ใช้เมื่ออยากรวมหลาย commit เป็นหนึ่งเดียว เอกสารของ Git ยกตัวอย่าง git reset --soft HEAD~5 ตามด้วย git commit เพื่อรวมห้า commit ล่าสุดเข้าด้วยกัน

git reset HEAD~1

เมื่อไม่ใส่โหมด Git ใช้ --mixed ซึ่งเก็บไฟล์ในโฟลเดอร์ไว้ แต่ล้าง staging area จึงไม่มีอะไร stage อยู่ ใช้เมื่อ commit ไปแล้วอยากแบ่งไฟล์เป็นหลาย commit ใหม่

git reset --hard HEAD~1

--hard เขียนทับไฟล์ที่ Git ติดตามให้ตรงกับ commit ปลายทาง และล้าง staging area ไฟล์ที่ commit ไว้ใน commit ที่ถูกถอยจะหายจากโฟลเดอร์ การแก้ไขที่ยังไม่ commit ในไฟล์ที่ติดตามอยู่ก็หายด้วย ถ้าไม่เคย git add หรือบันทึกไว้ใน Git ก็ไม่มีสำเนาให้กู้ แต่เนื้อหาที่เคย git add อาจยังเหลือเป็น blob ให้ค้นด้วย git fsck --lost-found และคำสั่ง --hard ยังเขียนทับไฟล์ untracked ที่ขวางทางได้ด้วย

ทั้งสามโหมดใช้กับ commit ที่ยังอยู่แค่ในเครื่องเท่านั้น เอกสารของ git reset เตือนชัดว่าอย่าทำกับ commit ที่ส่งให้คนอื่นไปแล้ว เพราะ reset เขียนประวัติใหม่ ถ้า commit นั้นอยู่บน remote แล้ว ประวัติของคุณกับของ remote จะไม่ต่อกัน push ปกติจะถูกปฏิเสธ และถ้าคุณ force push เพื่อนทุกคนที่ pull ไปแล้วจะมีประวัติที่ขัดกับของ remote

ย้อน commit ที่ push ไปแล้วด้วย revert

git revert --no-edit HEAD
git log --oneline
git push

git revert ไม่ลบ commit เดิม มันสร้าง commit ใหม่ที่กลับด้านการแก้ไขของ commit ที่ระบุ ประวัติเดิมยังอยู่ครบ จึงเป็นทางที่ถูกสำหรับงานที่คนอื่นดึงไปแล้ว git log --oneline จะแสดง commit ใหม่ต่อท้าย ส่วน --no-edit ข้ามการเปิด editor และใช้ข้อความ commit ที่ Git สร้างให้

ข้อควรรู้สองข้อ ข้อแรก git revert ต้องการโฟลเดอร์ที่สะอาด คือไม่มีการแก้ไขค้างจาก commit ล่าสุด ให้ commit หรือ stash งานค้างก่อน ข้อสอง การ revert merge commit ต้องระบุหมายเลขพ่อแม่ด้วย -m เช่น -m 1 หรือ -m 2 เพราะ merge commit มีพ่อแม่มากกว่าหนึ่งตัว Git จึงไม่รู้ว่าฝั่งไหนคือสายหลัก

กลับไปจุดเดิมหลัง reset --hard ด้วย reflog

commit ที่ถูก reset --hard ทิ้งไปยังไม่หายทันที Git บันทึกทุกครั้งที่ HEAD ขยับไว้ในสิ่งที่เรียกว่า reflog

git reflog
git reset --hard HEAD@{1}
git log --oneline

git reflog แสดงประวัติการขยับของ HEAD ใหม่สุดอยู่บน HEAD@{1} หมายถึงตำแหน่งที่ HEAD อยู่ก่อนการขยับครั้งล่าสุด ถ้าการขยับครั้งล่าสุดคือ reset --hard นั่นคือจุดก่อน reset หลังรันคำสั่งที่สอง git log --oneline ควรแสดง commit ที่หายไปกลับมาอยู่บนสุด ถ้าคุณทำอย่างอื่นต่อหลัง reset ไปแล้ว ตัวเลขใน HEAD@{...} จะเลื่อน ให้อ่านรายการใน reflog แล้วใช้ hash ของบรรทัดที่ต้องการแทน

reflog มีข้อจำกัดสองข้อ ข้อแรก มันอยู่ในรีโพในเครื่องนี้เท่านั้น ไม่ถูก push และไม่ติดไปกับ clone ข้อสอง รายการหมดอายุ ค่าเริ่มต้นของ gc.reflogExpire คือ 90 วัน และของ gc.reflogExpireUnreachable คือ 30 วัน commit ที่ถูก reset --hard ทิ้งไปไม่มี branch ไหนชี้ถึง จึงอาจโดนกำหนด 30 วัน ให้ถือว่า reflog คือทางรอดชั่วคราว ไม่ใช่ที่เก็บงาน

หลังจากนี้ไปไหนต่อ

คำสั่งในคู่มือนี้ครอบคลุมงานประจำวันเกือบทั้งหมด ถ้าคุณใช้ AI ช่วยเขียนโค้ดและอยากให้ commit บอกชัดว่าใครเขียนอะไร ดู การระบุผู้ร่วมเขียนใน commit จาก Claude Code ถ้ายังไม่แน่ใจว่า GitHub ให้อะไรนอกเหนือจาก Git อ่าน GitHub คืออะไรและใช้ทำอะไร ก่อนตัดสินใจว่าจะเก็บโค้ดไว้ที่ไหน

FAQ

คำสั่ง GitHub กับคำสั่ง Git ต่างกันอย่างไร

คำสั่งที่ขึ้นต้นด้วย git เช่น git commit และ git push เป็นของโปรแกรม Git ที่รันบนเครื่องคุณ และใช้กับ remote ใดก็ได้ ไม่ใช่แค่ GitHub ฟีเจอร์ของ GitHub เอง เช่น pull request ไม่มีคำสั่ง git สร้างให้บน GitHub แต่สร้างได้บนเว็บ ผ่าน REST API หรือผ่าน gh pr create โดยต้องยืนยันตัวตนก่อน เช่น ใช้ gh auth login หรือตั้ง GH_TOKEN สำหรับ CLI GitHub รับ commit ที่คุณ git push ขึ้นไป และยังให้แก้ไฟล์และสร้าง commit บนเว็บได้โดยตรงด้วย

ทำไม git push ขึ้นว่า rejected

Git ปฏิเสธ push ที่ไม่ใช่ fast-forward โดยค่าเริ่มต้น ซึ่งเกิดเมื่อ remote มี commit ที่เครื่องคุณยังไม่มี เช่น เพื่อน push ไปก่อน ให้รัน git pull --no-rebase เพื่อรวมงานนั้นด้วย merge แก้ conflict ถ้ามี แล้วค่อย git push อีกครั้ง อย่าแก้ด้วย git push --force เพราะมันทำให้ commit ของคนอื่นบน remote หายได้ ถ้าต้องเขียนทับจริง ให้ใช้ --force-with-lease ซึ่งจะล้มเหลวถ้า remote ถูกเปลี่ยนตั้งแต่ที่คุณเห็นครั้งล่าสุด

เผลอรัน git reset --hard ไปแล้ว กู้คืนได้ไหม

commit ที่ถูกถอยไปกู้คืนได้ ถ้ายังไม่หมดอายุใน reflog รัน git reflog หาบรรทัดก่อนการ reset แล้วรัน git reset --hard ตามด้วย hash ของบรรทัดนั้น หรือ HEAD@{1} ถ้า reset คือการขยับครั้งล่าสุด รายการ reflog ของ commit ที่ไม่มี branch ชี้ถึงหมดอายุใน 30 วันโดยค่าเริ่มต้น แต่การแก้ไขที่ไม่เคย git add หรือบันทึกไว้ใน Git และถูก --hard เขียนทับนั้นไม่มีสำเนาให้กู้ ส่วนเนื้อหาที่เคย git add อาจยังค้นได้ด้วย git fsck --lost-found

ควรใช้ reset หรือ revert ย้อน commit ที่ push ไปแล้ว

ใช้ git revert เพราะมันสร้าง commit ใหม่ที่กลับด้านการแก้ไขเดิม และไม่เขียนประวัติใหม่ คนที่ pull ไปแล้วจึง pull ต่อได้ตามปกติ git reset ขยับปลาย branch และเปลี่ยนประวัติ เอกสารของ Git เตือนว่าอย่าใช้กับ commit ที่ส่งให้คนอื่นไปแล้ว ให้เก็บ reset ไว้ใช้กับ commit ที่ยังอยู่แค่ในเครื่องคุณ

บทความนี้มีประโยชน์หรือไม่

#git#github#command-line#version-control#cheat-sheet