چرا پروکسی تلگرام وصل نمیشود؟ پنج دلیل و راه تشخیص
پروکسی تلگرام دیروز وصل بود و امروز نیست؟ فیلتر شدن آیپی، شناسایی با DPI، دامنهٔ پوششی ee، سرور شلوغ یا قطعی سراسری را از هم جدا کنید و ببینید صاحب پروکسی چه میبیند.
پاسخ کوتاه: چرا پروکسی تلگرام وصل نمیشود؟
پروکسی تلگرام معمولاً به یکی از پنج دلیل از کار میافتد. آیپی سرور فیلتر شده است. ترافیک آن با DPI (بازرسی عمیق بستهها) شناسایی شده است. دامنهٔ پوششی یک پروکسی ee دیگر جواب نمیدهد. اپراتور سرور را خاموش کرده یا سرور شلوغ است. یا اینترنت بینالملل کلاً قطع است. چهار دلیل اول با عوض کردن پروکسی یا شبکه قابل حلاند. دلیل پنجم با هیچ پروکسیای حل نمیشود.
در ادامه هر دلیل را با نشانهای که روی گوشی میبینید و آزمایشی که خودتان میتوانید انجام دهید توضیح میدهیم. منبع رفتارهای فنی، مستندات خود تلگرام و کد منبع رسمی MTProxy است. در این صفحه هیچ فهرست پروکسیای منتشر نمیشود.
تلگرام در ایران از چه زمانی فیلتر است؟
اولین مسدودسازی گسترده در دی ۱۳۹۶ بود. طبق اندازهگیریهای OONI (رصدخانهٔ باز تداخل در شبکه)، همراه اول (AS197207) از شب سال نو میلادی، یعنی ۱۰ دی ۱۳۹۶، دسترسی به اپ و نسخهٔ وب تلگرام را بست. ایرانسل (AS44244) از ۱۲ دی همین کار را کرد. این اتفاق در روزهای اعتراضات دی ۹۶ افتاد و OONI نام دستوردهنده را ذکر نکرده است.
فیلتر رسمی چند ماه بعد آمد. به گزارش فریدم هاوس (Freedom House)، در ۳۰ آوریل ۲۰۱۸، یعنی ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷، یک دادستان در دادگاه رسانه دستور فیلتر تلگرام را صادر کرد. پس از آن، اپراتورهای اینترنت و موبایل دسترسی عادی به تلگرام را بستند. ما سند دولتی این تاریخ را ندیدهایم، پس آن را از قول فریدم هاوس نقل میکنیم.
وضعیت امروز چیست؟ OONI در گزارش آذر ۱۴۰۴ (دسامبر ۲۰۲۵) تلگرام را جزو پلتفرمهای بزرگ مسدود در ایران نام میبرد. همان گزارش میگوید ابزارهای دور زدن فیلتر مثل VPN هم مسدود میشوند. منبع اصلی تازهتری که رفع فیلتر تلگرام را نشان دهد پیدا نکردیم. به همین دلیل، کاربر ایرانی تلگرام هنوز به پروکسی یا ابزار مشابه نیاز دارد.
پروکسی داخلی تلگرام دقیقاً چه کار میکند؟
همهٔ اپهای موبایل و دسکتاپ تلگرام امکان اتصال از طریق پروکسی را دارند. طبق مستندات تلگرام، اپها معمولاً دو نوع پروکسی را پشتیبانی میکنند: SOCKS5 و MTProto. بعضی اپها، مثل Telegram Desktop، نوع HTTP را هم میپذیرند.
پروکسی SOCKS5 فقط آدرس سرور و پورت میخواهد. نام کاربری و رمز در آن اختیاری است. پروکسی MTProto همیشه سه چیز میخواهد: سرور، پورت و یک «سکرت» (secret). سکرت کلیدی است که اپ با آن ترافیک را برای همان سرور مبهم میکند.
تلگرام میگوید پروکسی MTProto آیپی سرورهای تلگرام را پنهان میکند و ترافیک کاربر را مبهم میکند (obfuscation). یعنی فیلتر، اتصال شما را به آیپی پروکسی میبیند و نه به آیپی تلگرام. تلگرام همچنین میگوید این پروکسی از روشهای اضافهای استفاده میکند تا تشخیص اینکه ترافیک مال تلگرام است سختتر شود. دربارهٔ پروکسیها به طور کلی، همان صفحه میگوید آنها معمولاً فقط ترافیک یک برنامهٔ مشخص را جابهجا میکنند و بهخودیخود رمزنگاری اضافهای ندارند.
مسیر تنظیم پروکسی، طبق صفحهٔ رسمی پروکسی تلگرام:
- اندروید:
Settings > Data and Storage > Proxy Settingsدر پایین صفحه - آیفون:
Settings > Data and Storage > Proxyدر پایین صفحه - Telegram Desktop:
Settings > Advanced > Connection Type - تلگرام macOS:
Settings > Data and Storage > Use Proxy
اگر زبان اپ شما فارسی است، همین مسیر را با برچسبهای فارسی دنبال کنید. تلگرام ممکن است بین نسخهها جای این گزینهها را تغییر دهد. ما این مسیرها را از مستندات برداشتهایم و تکتک در اپها امتحان نکردهایم.
لینک پروکسی و سه نوع سکرت
بیشتر کاربران پروکسی را با یک لینک اضافه میکنند. تلگرام این دو قالب را مستند کرده است. به جای tg:// میتوان از https://t.me/proxy? و https://t.me/socks? هم استفاده کرد.
tg://proxy?server=<server>&port=<port>&secret=<secret>
tg://socks?server=<server>&port=<port>&user=<user>&pass=<pass>در لینک SOCKS5 بخشهای user و pass اختیاریاند. در لینک MTProto، مقدار secret نوع پروکسی را نشان میدهد. طبق مستندات تلگرام، سکرت پایه ۱۶ بایت است و معمولاً به شکل هگز (hexadecimal) پخش میشود. هر بایت در هگز دو کاراکتر است. پس با نگاه به اول و طول سکرت هگز میتوانید نوع آن را بفهمید:
- سکرت ساده: ۱۶ بایت، یعنی ۳۲ کاراکتر هگز. فقط مبهمسازی پایه را دارد.
- سکرت dd: ۱۷ بایت، یعنی ۳۴ کاراکتر، و با
ddشروع میشود. این حالت به بستهها «پدینگ» (padding) تصادفی اضافه میکند تا اندازهٔ بستهها الگوی ثابتی نداشته باشد. - سکرت ee: دستکم ۲۱ بایت، یعنی دستکم ۴۲ کاراکتر، و با
eeشروع میشود. این همان حالتی است که در کد MTProxy «حالت انتقال TLS» نام دارد و کاربران به آن fake-TLS میگویند.
این طولها را از کد منبع Telegram Desktop برداشتهایم. Desktop فقط سکرت ۱۶ بایتی، سکرت ۱۷ بایتی با dd و سکرت ۲۱ بایتی یا بلندتر با ee را معتبر میداند. نکتهٔ مهم: مستندات رسمی تلگرام حالت dd را توضیح میدهند، اما دربارهٔ ee و دامنهٔ پوششی چیزی ننوشتهاند. هرچه دربارهٔ ee در این راهنما میخوانید از کد منبع MTProxy آمده است.
دلیل اول: آیپی سرور پروکسی فیلتر شده است
هر پروکسی در نهایت یک آیپی و یک پورت است. مبهمسازی محتوای بستهها را پنهان میکند، اما مقصد بستهها را پنهان نمیکند. فیلتر برای بستن یک آیپی لازم نیست بداند روی آن چه اجرا میشود. کافی است آیپی را در فهرست مسدودها بگذارد.
پروکسیهای عمومی در کانالها و گروهها دستبهدست میشوند. لینکی که هزاران نفر دارند، به دست هر کسی میرسد، از جمله کسی که فهرست فیلتر را بهروز میکند. برای همین عمر یک پروکسی عمومی معمولاً کوتاه است و هیچ نوع سکرتی این را عوض نمیکند.
نشانه: همان لینک روی یک شبکه کار میکند و روی شبکهٔ دیگر کار نمیکند. مثلاً روی دادهٔ همراه وصل میشود ولی روی وایفای خانه نه. آزمایش ساده است: وایفای را خاموش کنید و همان پروکسی را روی اینترنت همراه امتحان کنید. اگر آنجا وصل شد، سرور زنده است و مشکل در مسیر شبکهٔ اول است. فیلتر در ایران روی همهٔ اپراتورها یکسان اعمال نمیشود، پس این مقایسه اطلاعات واقعی به شما میدهد.
دلیل دوم: DPI ترافیک پروکسی را شناخته است
DPI یعنی دستگاهی که فقط به مقصد بستهها نگاه نمیکند. اندازه و ترتیب بستهها را هم بررسی میکند. اگر ترافیک یک پروکسی الگوی قابل تشخیصی داشته باشد، DPI میتواند آن را حتی روی یک آیپی تازه بشناسد.
خود تلگرام این خطر را پذیرفته است. فایل README مخزن رسمی MTProxy میگوید بعضی ISPها (ارائهدهندگان اینترنت) MTProxy را از روی اندازهٔ بستهها تشخیص میدهند. حالت dd دقیقاً به همین دلیل ساخته شد: پدینگ تصادفی اضافه میکند. این حالت فقط برای کلاینتی فعال میشود که آن را درخواست کند، یعنی کلاینتی که سکرتش با dd شروع شده باشد. صفحهٔ پروکسی تلگرام هم به اپراتورها توصیه میکند برای امنیت بیشتر، پدینگ و شبیهسازی TLS را فعال کنند.
دربارهٔ ایران، OONI دو چیز را اندازه گرفته است. در سال ۲۰۱۸ دید که اینستاگرام با DPI روی پروتکل TLS مسدود شده است. در سال ۲۰۲۰، ۱۱۲ دامنه را روی سه شبکه (AS) از نظر فیلترینگ بر اساس SNI (نام دامنهای که در شروع اتصال TLS فرستاده میشود) آزمایش کرد و برای بعضی از آنها نشانههای تداخل در شبکه دید. هیچکدام از این اندازهگیریها دربارهٔ پروکسی تلگرام نبود. اینها فقط نشان میدهند که این ابزارها روی شبکههای ایران وجود دارند.
نتیجهٔ عملی: اگر لینک شما سکرت سادهٔ ۳۲ کاراکتری دارد، هیچ پدینگی در کار نیست. اگر از منبعی که به آن اعتماد دارید نوع dd یا ee در دسترس است، اول آن را امتحان کنید.
دلیل سوم: دامنهٔ پوششی پروکسی ee از کار افتاده است
در کد منبع MTProxy، اپراتور حالت TLS را با گزینهٔ -D و نام یک یا چند دامنه روشن میکند. این دامنه را «دامنهٔ پوششی» مینامیم. توضیح همین گزینه در کد میگوید که این حالت بقیهٔ روشهای انتقال را غیرفعال میکند. پس روی سروری که با -D اجرا شده، لینک ساده یا dd دیگر کار نمیکند. اگر اپراتور سرورش را به حالت ee برده و شما هنوز لینک قدیمی را دارید، علت قطعی همین است.
چرا دامنهٔ پوششی مهم است؟ کد سرور هر اتصالی را که کلاینت معتبر پروکسی نباشد، بایت به بایت به سایت واقعی همان دامنه روی پورت 443 میفرستد. این شامل اتصال با SNI ناشناخته، سکرت اشتباه، زمانسنج (timestamp) نامعتبر، تکرار یک اتصال قبلی و ترافیک غیر TLS است. نتیجه این است که اسکنری که به سرور سر بزند، یک سایت معمولی میبیند و نه یک پروکسی. سرور SNI اتصال را با دامنههای -D مقایسه میکند، پس کلاینت معتبر باید همان دامنهٔ پوششی را در SNI بفرستد.
از اینجا دو حالت شکست پیدا میشود:
- سمت ایران: اتصال پروکسی ee از دید شبکه مثل اتصال TLS به دامنهٔ پوششی است. اگر آن دامنه در ایران با SNI فیلتر باشد، اتصال پروکسی هم مثل هر اتصال دیگری به آن دامنه قطع میشود. OONI این را برای پروکسی تلگرام اندازه نگرفته است. اما سازوکار آن همان فیلترینگ SNI است که روی شبکههای ایران ثبت شده.
- سمت سرور: کد آیپی دامنهٔ پوششی را هنگام شروع سرور پیدا میکند. اگر دامنه به هیچ آدرسی نرسد، سرور اتصالهای غیرکلاینت را با پیام
failed to proxy requestرد میکند. در این حالت سرور دیگر شبیه یک سایت واقعی رفتار نمیکند.
یک جزئیات دیگر هم در کد هست. سرور زمانسنجی را که بیش از ۳ ثانیه از ساعت خودش جلوتر باشد، بهعنوان زمانی در آینده رد میکند. زمانسنجی که از ساعت سرور عقبتر باشد، در حالت عادی تا ۱۰ دقیقه پذیرفته میشود. مقدار تصادفی هر اتصال را هم تا دو روز نگه میدارد تا اتصال تکراری را رد کند. پس سروری که ساعتش فقط چند ثانیه عقب باشد، کلاینتهای سالم را هم مثل اسکنر رد میکند، اما سروری که تا حدود ۱۰ دقیقه جلو باشد هنوز آنها را میپذیرد. تنظیم ساعت گوشی روی حالت خودکار هم هزینهای ندارد و ارزش امتحان را دارد.
دلیل چهارم: اپراتور سرور را خاموش کرده یا سرور شلوغ است
پروکسی رایگان برای اپراتورش رایگان نیست. سرور و پهنای باند هزینه دارد. اپراتور ممکن است دیگر هزینه را ندهد یا سرور را کلاً رها کند. در هر دو حالت لینک شما بیصدا از کار میافتد.
شلوغی هم سقف مشخصی دارد. در کد MTProxy گزینهٔ -C (یا --max-special-connections) حداکثر تعداد اتصال پذیرفتهشده برای هر worker را تعیین میکند. وقتی این سقف پر شود، اتصال تازه پذیرفته نمیشود. مخزن رسمی MTProxy هنوز فعال است و در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ تغییری با این عنوان گرفته است: «Close connections when buffers are exhausted». یعنی وقتی بافرهای سرور پر شوند، سرور اتصالها را میبندد. README هیچ عدد رسمی برای ظرفیت نمیدهد و فقط میگوید روی سرور قوی میتوان تعداد worker را بیشتر کرد.
یک کار نگهداری هم بر عهدهٔ اپراتور است. README میگوید پیکربندی تلگرام در فایل proxy-multi.conf گاهی تغییر میکند و بهتر است روزی یک بار بهروز شود. سروری که کسی مراقبش نیست، این کار را هم انجام نمیدهد. اگر خودتان پروکسی ee راه میاندازید، یک نکتهٔ دیگر هم در کد هست: برای حالت TLS اجرای چند worker توصیه نشده، چون یک پروسهٔ تنها از تکرار اتصال بهتر جلوگیری میکند.
نشانه: پروکسی روی همهٔ شبکهها و در همهٔ ساعتها کار نمیکند، در حالی که پروکسیهای دیگر کار میکنند. در این حالت مشکل از شبکهٔ شما نیست. لینک را پاک کنید.
دلیل پنجم: قطع سراسری اینترنت
پروکسی تلگرام باید به سرورهای تلگرام در خارج از ایران برسد. اتصال شما به پروکسی هم معمولاً از اینترنت بینالملل عبور میکند. وقتی این مسیر قطع شود، هیچ پروکسی و هیچ نوع سکرتی کمک نمیکند. این مشکل مخصوص تلگرام نیست و همهٔ ابزارها را با هم از کار میاندازد.
ایرانیها این را بارها تجربه کردهاند. طبق OONI، قطعی بزرگ آبان ۹۸ از ۱۶ نوامبر ۲۰۱۹ اعمال شد. اپراتورهای موبایل اول قطع شدند و OONI ریست شدن اتصالها را ثبت کرد. OONI همچنین گفت آن قطعی کامل نبود. به گزارش فریدم هاوس، در ژوئن ۲۰۲۵ یک قطعی بزرگ اعمال شد و پس از اعتراضات ژانویهٔ ۲۰۲۶ یک قطعی سراسری دیگر. همان گزارش میگوید قطعیای که از اواخر فوریهٔ ۲۰۲۶ شروع شد ۸۸ روز طول کشید و طولانیترین قطعی تاریخ اینترنت ایران بود.
نشانه: هیچ سایت خارجی باز نمیشود، اما سایتها و اپهای داخلی کار میکنند. در این وضعیت عوض کردن پروکسی فقط وقت و باتری شما را هدر میدهد.
روال تشخیص: مشکل از کدام دلیل است؟
این مراحل را به همین ترتیب انجام دهید. هر مرحله یکی از دلیلها را کنار میگذارد.
- یک سایت خارجی غیرفیلتر را بدون هیچ ابزاری باز کنید. اگر هیچ سایت خارجی باز نمیشود ولی سایتهای داخلی باز میشوند، با قطعی سراسری روبهرو هستید. همینجا متوقف شوید.
- همان پروکسی را روی شبکهٔ دیگری امتحان کنید، مثلاً دادهٔ همراه به جای وایفای. اگر آنجا کار کرد، سرور زنده است و آیپی یا ترافیک آن روی شبکهٔ اول مسدود شده است.
- سکرت لینک را نگاه کنید. اگر ۳۲ کاراکتر است و با
ddیاeeشروع نمیشود، پدینگ ندارد. یک پروکسیddیاeeاز منبع مطمئن امتحان کنید. - اگر پروکسی ee روی هیچ شبکهای کار نمیکند اما پروکسیهای ee دیگر کار میکنند، مشکل از همان سرور یا دامنهٔ پوششی آن است.
- اگر لینک قدیمی ساده یا dd ناگهان روی همهٔ شبکهها از کار افتاد، از اپراتور بپرسید آیا سرور به حالت ee رفته است. در غیر این صورت سرور خاموش یا پر است.
صاحب پروکسی چه چیزی از شما میبیند؟
صفحهٔ رسمی پروکسی تلگرام دربارهٔ MTProxy صریح است. گردانندهٔ یک گره MTProxy نمیتواند پیامهای تلگرام شما را بخواند. نام کاربری و شناسهٔ حساب شما را هم نمیبیند. اما آیپی شما را میتواند ثبت کند، چون شما مستقیم به سرور او وصل میشوید. تلگرام میگوید یک اپراتور بدخواه میتواند فراداده (metadata) جمع کند: از چه آیپیای و در چه ساعتهایی وصل شدهاید. Telegram Desktop هم هشداری با همین مضمون دارد: «This will expose your IP address to the admin of the proxy server.»
دربارهٔ SOCKS5، صفحهٔ تلگرام نمیگوید اپراتور دقیقاً چه میبیند. فقط میگوید پروکسیها بهخودیخود رمزنگاری اضافه نمیکنند. پس ادعای بیشتری دربارهٔ SOCKS5 نمیکنیم.
نتیجه برای کاربر در ایران: کسی که پروکسی را میگرداند، میداند شما از کدام آیپی و در چه ساعتهایی از تلگرام استفاده کردهاید. اگر این اطلاعات برای شما حساس است، پروکسی ناشناس از کانال عمومی انتخاب مناسبی نیست.
کانال ناشناسی که در لیست چت پیدا شده چیست؟
بعد از وصل شدن به یک پروکسی MTProto ممکن است کانالی ناآشنا در لیست چت ببینید. طبق صفحهٔ رسمی تلگرام، این کانالی است که اپراتور پروکسی تبلیغ میکند تا بخشی از هزینهٔ سرور را جبران کند. اپراتور پروکسی را در ربات @MTProxyBot با دستور /newproxy ثبت میکند. سپس برچسبی (tag) که گرفته را با گزینهٔ -P به سرور میدهد. ثبت پروکسی به اپراتور آمار استفاده و امکان کسب درآمد هم میدهد.
در Telegram Desktop این کانال با برچسب «Proxy sponsor» نشان داده میشود. توضیح اپ میگوید این کانال را سرور پروکسی نشان میدهد و چیزی از ترافیک تلگرام شما را فاش نمیکند. برای حذف آن باید پروکسی را در تنظیمات خاموش کنید. انتخاب این کانال با اپراتور است، پس دیده شدن آن به معنای تأیید محتوایش از طرف تلگرام نیست.
پروکسی تلگرام فقط ترافیک تلگرام را رد میکند
پروکسی MTProto یا SOCKS5 در تنظیمات خود اپ تلگرام قرار دارد. برای همین فقط ترافیک تلگرام از آن عبور میکند. مرورگر، اینستاگرام، واتساپ و بقیهٔ برنامهها همچنان از مسیر عادی شبکه میروند و فیلتر را میبینند. صفحهٔ تلگرام هم همین را میگوید: پروکسی معمولاً فقط ترافیک یک برنامهٔ مشخص را جابهجا میکند.
برای بقیهٔ برنامهها به ابزار دیگری نیاز دارید. اگر با v2ray کار میکنید، از راهنمای فارسی V2Ray و کانفیگ و UUID شروع کنید. قبل از وارد کردن کانفیگ رایگان هم آنچه با کانفیگ v2ray رایگان تحویل میدهید را بخوانید، چون همان منطق اپراتور پروکسی آنجا هم صادق است. اگر Tor گزینهٔ شماست، راهنمای پلهای Tor و pluggable transports (به انگلیسی) توضیح میدهد چطور Tor را روی شبکهٔ فیلترشده وصل کنید. برای پیشینهٔ این ابزار هم تاریخچهٔ پروژهٔ Tor (به انگلیسی) را ببینید.
پرسشهای رایج (FAQ)
چرا پروکسی تلگرام روی وایفای کار نمیکند ولی روی اینترنت همراه کار میکند؟
چون فیلتر روی همهٔ شبکهها یکسان نیست. یک اپراتور ممکن است آیپی آن پروکسی را مسدود کرده باشد یا ترافیکش را با DPI شناخته باشد، در حالی که اپراتور دیگر هنوز این کار را نکرده. وقتی همان لینک روی یک شبکه کار میکند، سرور زنده است و مشکل در مسیر شبکهٔ اول است.
فرق پروکسی MTProto با SOCKS5 در تلگرام چیست؟
پروکسی SOCKS5 فقط سرور و پورت میخواهد و نام کاربری و رمز در آن اختیاری است. پروکسی MTProto همیشه سرور، پورت و یک سکرت میخواهد. طبق تلگرام، MTProto آیپی تلگرام را پنهان میکند و ترافیک را مبهم میکند تا تشخیص آن سختتر شود. سکرتهایی که با dd شروع میشوند پدینگ تصادفی اضافه میکنند و سکرتهای ee اتصال را شبیه TLS به یک دامنهٔ واقعی میکنند.
آیا صاحب پروکسی میتواند پیامهای تلگرام من را بخواند؟
طبق صفحهٔ رسمی تلگرام، اپراتور MTProxy نمیتواند پیامهای شما را بخواند و نام کاربری و شناسهٔ حساب شما را نمیبیند. اما آیپی شما را میبیند و میتواند ساعتهای اتصال شما را ثبت کند. تلگرام دربارهٔ SOCKS5 فقط میگوید این پروکسیها بهخودیخود رمزنگاری اضافه ندارند.
کانال ناشناسی که بعد از وصل شدن به پروکسی آمده را چطور حذف کنم؟
این کانال را اپراتور پروکسی تبلیغ میکند تا هزینهٔ سرور را جبران کند، و Telegram Desktop آن را با برچسب «Proxy sponsor» نشان میدهد. راهی که خود اپ برای حذف آن میگوید، خاموش کردن همان پروکسی در تنظیمات تلگرام است. دیده شدن این کانال به معنای تأیید آن از طرف تلگرام نیست.
وقتی اینترنت بینالملل قطع است، پروکسی تلگرام کمکی میکند؟
نه. پروکسی برای کار کردن باید به سرورهای تلگرام در خارج برسد و اتصال شما به پروکسی هم معمولاً از اینترنت بینالملل میگذرد. اگر هیچ سایت خارجی باز نمیشود ولی سایتهای داخلی باز میشوند، با قطعی سراسری روبهرو هستید و عوض کردن پروکسی نتیجهای ندارد.