Historia ya Linux distributions na asili yake

Linux distribution ni nini hasa

Historia ya Linux distributions inaanza na pengo: Linux kernel pekee haifanyi kazi yoyote inayoweza kutumiwa na binadamu. Inawaka (boot) na kutambua vifaa (hardware). Kisha inasimama. Mtu lazima aongeze userland, achague jinsi programu zinavyosakinishwa na kusasishwa, na aahidi kuendelea kurekebisha makosa kwa miaka mingi. Distribution ni mkusanyiko huo wa maamuzi, pamoja na kundi la watu wanaobaki kufuatilia baada ya hapo.

Ina sehemu tano. Badilisha yoyote kati ya hizo na utakuwa na distribution tofauti, hata kama binaries nyingi zinafanana:

• Kernel, katika toleo lililochaguliwa na mradi huo, ikiwa na patches na drivers ilizoongeza.
• Userland: maktaba ya C, shell, mfumo wa init, na amri za kawaida.
• Umbizo la kifurushi (package format), na zana inayokisakinisha.
• Sera ya release: nini kinaweza kubadilika, mara ngapi, na kila release inarekebishwa kwa muda gani.
• Watu: watunzaji wa vifurushi (package maintainers), timu ya usalama, na mtu anayejibu wakati kifurushi kinapoharibika.

Kernel ndiyo sehemu inayoshirikiwa, kwa hivyo Linux distributions mbili ziko karibu zaidi na kila moja kuliko zinavyoweza kuwa na Unix nyingine yoyote. Hilo ni jambo la kuzingatia unapolinganisha Linux na FreeBSD kama majukwaa ya seva, ambapo kernel na userland ya msingi hujengwa na mradi mmoja na kutolewa pamoja. Kwenye Linux, vipande hivyo hutoka kwa vyanzo tofauti (upstreams), na distribution ndiyo kitu kinachozifanya zikubaliane.

Historia ya usambazaji wa Linux katika familia tatu

Miradi mitatu iliyoanzishwa mwaka 1993 na 1994 ikawa familia: Slackware, Debian na Red Hat. Karibu kila image katika paneli ya kudhibiti VPS leo ni mojawapo ya hizi au kizazi chake. Kizazi hurithi muundo wa vifurushi, mpangilio wa faili na kwa kawaida tabia za utoaji wa matoleo, ndiyo maana derivative ya Debian bado huonekana kama Debian hata baada ya kuondoa chapa yake.

Miradi inayojitegemea inastahili mstari wake yenyewe, kwa sababu haikutokana na mradi mwingine wowote. Arch, Gentoo, Alpine, NixOS na Void kila moja iliandika meneja wake wa vifurushi na kanuni zake. Mbili kati yao, Arch na Alpine, ziliishia kwenye orodha ya images za mtoa huduma wako hata hivyo, kwa sababu zisizohusiana na desktop.

1992: usambazaji kabla ya familia

MCC Interim Linux ilijitokeza mnamo Februari 1992, ikiwa imekusanywa na Owen Le Blanc katika Manchester Computing Centre. Ilipachika kernel na zana za GNU (GNU's not Unix) kwenye jozi ya picha za floppy zenye kisakinishi cha menyu. Ilikuwepo kwa sababu kufanya kazi hiyo kwa mikono ilichukua siku nzima.

SLS (Softlanding Linux System), iliyotolewa na Peter MacDonald mnamo 1992, ilikwenda mbali zaidi na kuongeza X (the X Window System) na mtandao wa TCP/IP. SLS ndiyo sababu neno distribution lina maana tunayoijua sasa. Pia ilikuwa na hitilafu na ilihudumiwa polepole, na mnamo 1993 watu wawili waliamua kurekebisha hali hiyo kwa nyakati tofauti. Mmoja aliijenga upya. Mwingine alianza upya kwa kutumia kanuni zilizoandikwa.

Slackware, 1993: familia kongwe zaidi inayozidi kusambazwa

Patrick Volkerding alitoa Slackware 1.00 mnamo 16 Julai 1993, iliyojengwa kutoka SLS huku hitilafu zikiondolewa. Bado inatunzwa hadi leo, jambo linaloifanya kuwa toleo la Linux kongwe zaidi linaloendelea kuwepo.

Kifurushi cha Slackware ni kumbukumbu ya tar iliyobanwa yenye hati ya usakinishaji ndani yake. Hakuna utatuzi wa utegemezi (dependency resolution): hakuna kinachokagua kama maktaba inayohitajika na kifurushi chako kipya tayari ipo kwenye diski. Uamuzi huo mmoja uliunda kila kitu kingine. Ikiwa zana haitatatua utegemezi, seti inayozinduliwa lazima iwe na uwiano tangu awali, kwa hivyo matoleo huwa machache na ya kihafidhina. Slackware 15.0 ilitoka Februari 2022, miaka sita baada ya 14.2.

Familia hii ni ndogo. Matoleo ya awali ya SUSE katikati ya miaka ya 1990 yalijengwa juu ya Slackware, kabla ya mradi huo kufuata njia yake yenyewe na YaST na, baadaye, umbizo la kifurushi cha RPM. Sehemu hiyo ya mwisho huwachanganya watu. SUSE na openSUSE hutumia vifurushi vya RPM, na si matawi ya Red Hat. Umbizo lilisafiri. Ukoo haukusafiri.

Debian, 1993: mkataba wa kijamii na mfumo wa suite tatu

Ian Murdock alitangaza Debian mnamo 16 Agosti 1993, wiki tatu baada ya Slackware na kwa sababu ileile. Jina hilo linachanganya jina la mpenzi wake Debra na lake mwenyewe. Debian Manifesto ilifuata mnamo Januari 1994 na kuweka masharti: usambazaji huu ungeendelezwa hadharani na watu wa kujitolea, si na kampuni.

Debian kisha iliandika masharti hayo. Debian Social Contract na DFSG (Debian free software guidelines) zilipitishwa mnamo Julai 1997, na DFSG ikawa msingi wa Open Source Definition mnamo 1998. Hati iliyoandikwa ili kutatua kile kinachopaswa kuwemo kwenye usambazaji mmoja iliishia kufafanua kategoria ya leseni kwa sekta nzima. Hii ndiyo sababu sources.list yako ina vipengele: main inashikilia programu inayokidhi miongozo, contrib na non-free zinashikilia kile kisichokidhi, na Debian 12 iliongeza non-free-firmware ili kompyuta ya mkononi yenye kadi ya wireless iweze kusakinisha bila kutafuta viendeshi kwa shida.

Zana za usimamizi ni urithi mwingine. dpkg husakinisha kifurushi kimoja na kukataa wakati kitu kinakosekana, ikichapisha dpkg: dependency problems prevent configuration of. APT (advanced package tool), ambayo ikawa chaguo-msingi na Debian 2.1 mnamo 1999, ndiyo safu inayobaini nini kingine cha kuchota na kwa mpangilio upi. Kila amri ya apt kwenye kila mfumo unaotokana na Debian inatokana na kazi hiyo.

Mashine ya kutoa matoleo ina suite tatu na kanuni moja. Msimamizi hupakia kwenye unstable, yenye jina la kudumu la sid. Hati hufanya uhamiaji wa kifurushi kwenda testing baada ya takriban siku 5 hadi 10, ikiwa kimejengeka kwenye usanifu wa toleo na hakikupata mdudu mpya wa kiwango cha critical. Testing kisha huganda, timu ya utoaji husafisha kilichobaki, na stable hutolewa wakati orodha ya mende (bugs) ikiwa fupi vya kutosha. Sio kwa tarehe maalum. Hiyo ndiyo sababu Debian stable inaonekana ya zamani na inafanya kazi vizuri: namba za toleo husimama wakati wa kuganda (freeze) huku marekebisho ya usalama yakiendelea kuingizwa ndani yake.

Utawala pia umeandikwa, ukiwa na kiongozi wa mradi aliyechaguliwa na maazimio ya jumla yenye nguvu ya kisheria. Mnamo 2014 mashine hiyo ilichagua systemd kama mfumo chaguo-msingi wa init, na watu waliopinga walifanya forking ya Devuan, ambayo ilitoa toleo lake la kwanza mnamo 2017. Vizazi vikubwa zaidi ni Ubuntu, Raspberry Pi OS, Proxmox VE, Kali na Linux Mint.

Red Hat, 1994: RPM, kisha mgawanyiko wa Fedora na RHEL

Marc Ewing alitoa toleo la kwanza la Red Hat Linux karibu na kipindi cha Halloween mwaka 1994. Kampuni ya Bob Young ilinunua toleo hilo mwaka 1995, na wawili hao wakaanzisha biashara ya kwanza ya Linux iliyouza huduma za usaidizi badala ya programu yenyewe. Red Hat ilianza kuuza hisa zake hadharani tarehe 11 Agosti 1999. IBM ilikamilisha ununuzi wa kampuni hiyo mwezi Julai 2019 kwa takriban dola bilioni 34, hivyo usambazaji ambao programu nyingi za kibiashara huthibitishwa dhidi yake umekuwa mali ya IBM tangu wakati huo.

Mchango wa kiufundi wa kudumu ni RPM (Red Hat package manager), iliyoandikwa na Erik Troan na Marc Ewing kwa ajili ya Red Hat Linux 2.0 mwaka 1995. RPM hutangaza utegemezi wake (dependencies), na hutengenezwa kutoka kwenye spec file, ambayo ni maelekezo ya ujenzi (build recipe) ambayo mtu yeyote anaweza kuyaendesha. Sifa hiyo ya pili ndiyo iliyofanya uwezekano wa kufanya rebuilds huru za bidhaa ya kibiashara ya Red Hat kuwepo kabisa.

Red Hat Linux 9 ya mwaka 2003 ndiyo ilikuwa ya mwisho katika mfululizo wa asili. Kampuni iligawanya bidhaa hiyo katika sehemu mbili: Fedora Core 1 mwezi Novemba 2003 kama toleo la haraka la jamii, na RHEL (Red Hat Enterprise Linux), ambayo ilianza kama Advanced Server 2.1 mwaka 2002, kama toleo la polepole la kulipia. Sababu ni dhahiri. Bidhaa moja haiwezi kuwa mahali pa kujaribia matoleo mapya na wakati huo huo kuwa jukwaa ambalo benki inaliendesha bila kulibadilisha kwa miaka kumi. Sehemu hizo mbili zimeunganishwa: toleo kuu la RHEL hutokana na toleo la Fedora, hutulia, kisha hugandishwa. Zana ya vifurushi ilifuata ratiba hiyo hiyo, kutoka yum katika miaka ya 2000 hadi dnf kama chaguo-msingi la Fedora mwaka 2015, huku rpm ikiwa chini ya zote mbili.

Kwa nini CentOS iliacha kuwa toleo la bure la RHEL

CentOS ilianza mwaka 2004 kwa kazi rahisi: kuchukua vifurushi vya chanzo (source packages) vilivyochapishwa na Red Hat, kuondoa alama za biashara, kuvijenga upya, na kutoa matokeo hayo bure. Ilikuwa usambazaji wa seva wa bure wa kawaida kwa muongo mmoja, na Red Hat ilichukua mradi huo ndani ya kampuni mwaka 2014.

Mnamo tarehe 8 Desemba 2020, Red Hat ilitangaza kuwa CentOS Linux 8 ingefikia mwisho tarehe 31 Desemba 2021, miaka minane mapema kuliko tarehe iliyokuwa imepangwa, na kwamba jina hilo litaendelea kama CentOS Stream. Stream si toleo lililojengwa upya. Ni tawi ambalo matoleo madogo ya RHEL hutengenezwa kutoka kwalo, kwa hivyo huenda mbele ya RHEL badala ya kuifuata. Kwa mashine unayokusudia kuitumia kwa miaka mingi, kwenda mbele ni mwelekeo usiofaa, kwa sababu unapokea mabadiliko kabla ya wateja wanaolipa wa Red Hat.

Matoleo mawili yaliyojengwa upya yalitokea mwaka 2021. Rocky Linux ilianzishwa na Gregory Kurtzer, ambaye alikuwa mwanzilishi mwenza wa CentOS. AlmaLinux ilifadhiliwa na CloudLinux. Mnamo Juni 2023, Red Hat iliacha kuchapisha vyanzo vya RHEL popote isipokuwa CentOS Stream na tovuti yake ya wateja. Rocky iliendelea kulenga matoleo yanayofanana kabisa. AlmaLinux ilibadilisha lengo lake kuwa utangamano wa ABI (application binary interface), ambayo inamaanisha programu iliyojengwa kwa ajili ya RHEL inaweza kufanya kazi, bila ahadi kwamba orodha ya hitilafu (bugs) inalingana mstari kwa mstari. Oracle, SUSE na CIQ walianzisha OpenELA baadaye mwaka huo ili kuchapisha vyanzo vilivyoshirikiwa.

Ikiwa orodha ya picha (images) ya mtoa huduma bado inasema CentOS, tafuta ni ipi inayomaanishwa kabla ya kujenga mfumo wako juu yake.

cat /etc/os-release

NAME="CentOS Stream" ni tawi la maendeleo linaloendelea ambalo linaongoza RHEL. NAME="AlmaLinux" au NAME="Rocky Linux" ni toleo lililojengwa upya linalofuata RHEL, likiwa na muda wa miaka kumi.

Ubuntu 20.04: picha ya Debian unstable, kwenye kalenda

Ubuntu 4.10 ilitolewa tarehe 20 Oktoba 2004, ikifadhiliwa na Mark Shuttleworth. Uhusiano wake na Debian ni wa kiufundi zaidi kuliko wa kihisia. Kila mzunguko huanza kwa kuingiza vifurushi (packages) kutoka Debian unstable kwenda kwenye toleo jipya la Ubuntu. Uingizaji huo huendelea hadi kipindi cha Debian Import Freeze katikati ya mzunguko, na baada ya hapo Ubuntu huendeleza mabadiliko yake yenyewe. Vifurushi vingi vya Ubuntu ni vifurushi vya Debian vilivyoongezwa mabadiliko (delta), na changelog huonyesha mabadiliko hayo.

Nusu nyingine ni kalenda. Debian hutoa toleo lake inapokuwa tayari. Ubuntu hutoa matoleo yake mwezi Aprili na Oktoba, na namba ya toleo ni tarehe: 24.04 ilitoka mwezi Aprili 2024. Kila toleo la pili la mwezi Aprili ni LTS (long term support), ambalo ndilo mtoa huduma analomaanisha anapoorodhesha Ubuntu bila ufafanuzi wowote. Toleo lipi kati ya hayo mawili linafaa kwenye seva ndilo mada nzima ya kuchagua kati ya Ubuntu LTS na matoleo ya muda, na kuhama kutoka LTS moja kwenda nyingine ina utaratibu wake, ambao umeelezwa katika kuboresha kutoka 24.04 kwenda 26.04.

Jambo moja huwasumbua wasimamizi wa seva kila mwaka. Archive ya Ubuntu imegawanywa katika sehemu mbalimbali. main inasimamiwa na Canonical kwa kipindi chote cha usaidizi. universe inasimamiwa na jamii, na ahadi yake ya usalama ni tofauti. apt install haichapishi chochote kuhusu tofauti hiyo. Amri moja huionyesha:

apt-cache policy nginx

Mstari wa repository unaoishia na /main unamaanisha kuwa timu ya usalama ya Canonical ndiyo inayomiliki kifurushi hicho. Mstari unaoishia na /universe unamaanisha kuwa jamii ndiyo inayokimiliki. Hakiki hili kwa kila kitu kinachoelekea kwenye Internet.

Arch, 2002: rolling releases na gharama ya partial upgrade

Judd Vinet alitoa Arch 0.1 mnamo 11 Machi 2002, akiwa na package manager aliyoandika mwenyewe, pacman, na maelekezo ya ujenzi (build recipes) ambayo ni shell scripts za kawaida. Arch haina releases zenye matoleo (versioned releases). Media ya usakinishaji ni snapshots za tarehe fulani za repositories zilezile za rolling, kwa hivyo mashine iliyosakinishwa mwaka 2019 na kusasishwa kila wiki inaendesha Arch ileile kama ile iliyosakinishwa leo. AUR (Arch user repository) ina maelekezo ya ujenzi yaliyochangiwa na watumiaji. Hizi ni maelekezo, siyo packages zilizokaguliwa, kwa hivyo kusoma PKGBUILD kabla ya kuiendesha ni sehemu ya kazi.

Rolling ina aina moja ya kufeli, na inajisababishia yenyewe kila wakati. Kusakinisha package moja kwa pacman -Sy foo hufanya upya database ya packages na kisha kusakinisha binary moja mpya iliyounganishwa na libraries mpya zaidi kuliko zile zilizopo kwenye diski. Programu hufeli hivi:

error while loading shared libraries: libcrypto.so.3: cannot open shared object file: No such file or directory

Operesheni inayoungwa mkono ni pacman -Syu, ambayo husasisha kila kitu kwa pamoja. Mradi huu pia huchapisha taarifa za habari zinazosema kuwa uingiliaji wa mikono (manual intervention) unahitajika kabla ya upgrades fulani, na kuendesha upgrade bila kuzisoma kunaweza kuacha mashine isiyoweza kuwaka (boot).

Hiyo inafanya Arch kuwa chaguo mbaya kwa seva unayopanga kuipuuza. Mashine inayosasishwa kila wiki ni sawa. Mashine inayosasishwa mara moja, mwaka mmoja baadaye, inakupa kila uingiliaji uliorukwa katika operesheni moja.

Alpine: usambazaji mdogo uliopata umaarufu kupitia containers

Alpine ilianza mnamo 2005 kama tawi la LEAF (Linux embedded appliance framework), ambayo yenyewe ilitokana na Linux Router Project, na Natanael Copa aliijenga kwa ajili ya vifaa maalum badala ya kompyuta za mezani. Inachukua nafasi ya sehemu kubwa ya userland ya kawaida: musl badala ya GNU C library, BusyBox badala ya GNU core utilities, OpenRC badala ya systemd, na apk kama meneja wa vifurushi. Alpine 3.0 mnamo 2014 ndiyo toleo lililohamia kwenye musl.

Containers zilifanya iwe maarufu. Safu ya msingi ya Alpine ni ndogo sana ikilinganishwa na Debian au Ubuntu, kwa hivyo kuanzia 2016 na kuendelea ikawa base image ya kawaida, na watu wengi ambao hawajawahi kusakinisha Alpine wamekuwa wakiitumia kila siku.

Gharama yake ni kwamba musl si glibc, na pengo hilo hujitokeza kama hitilafu zinazoonekana kutokuwa na uhusiano. Faili ya binary iliyounganishwa na glibc inashindwa kufanya kazi kwenye Alpine ikiwa na ujumbe unaowafanya watu kutafuta faili ambayo tayari ipo:

sh: ./myapp: not found

Programu hiyo ipo. Mkalimani wake wa ELF haupo, kwa sababu loader ya glibc haipo. Python ni mshangao mwingine wa kawaida: wheels zilizojengwa awali kwa ajili ya manylinux hazitasakinika kwenye musl, kwa hivyo pip inalazimika kukusanya (compile) kutoka kwenye source na kusimama wakati hakuna compiler iliyosakinishwa. Kiwango cha musllinux wheel cha 2021 kilitatua hilo kwa miradi inayochapisha wheels hizo, na si kwa miradi mingine.

Kama mfumo wa uendeshaji wa seva kwenye VPS, Alpine inasakinika kwa ukubwa mdogo na kusasika haraka, na inakuondoa kwenye njia ambayo nyaraka nyingi huchukulia kuwa ndiyo ya kawaida. Kila mwongozo unaokuambia uendeshe systemctl enable unahitaji kutafsiriwa kuwa rc-update add.

Kizazi kisichobadilika: masasisho ya atomiki na seva zinazotegemea image

Tawi jipya zaidi hubadilisha mfumo wa masasisho badala ya orodha ya vifurushi. Mfumo unaotegemea ostree huweka /usr katika hali ya kusoma pekee (read-only). Sasisho ni mti kamili wa mfumo wa faili (filesystem tree) unaopakuliwa, kuwekwa kwenye hatua ya maandalizi, na kuwashwa wakati wa reboot inayofuata. Mti wa awali hubaki kama chaguo la boot, hivyo sasisho mbaya linaweza kutenduliwa kwa kuwasha upya kompyuta na kuchagua toleo la zamani.

Fedora Silverblue ilileta teknolojia hii kwenye desktop mwaka 2018 na Fedora CoreOS ikaileta kwenye seva mwaka 2019, baada ya Red Hat kununua CoreOS mwaka 2018. Flatcar Container Linux iliendeleza Container Linux ya awali wakati ilipostaafu mwaka 2020. openSUSE MicroOS hufikia lengo hilo kupitia btrfs snapshots na transactional-update. Mwaka 2024, Red Hat iliongeza hali ya kutegemea image kwenye RHEL, iliyojengwa juu ya bootc, ambapo mfumo wa uendeshaji husafirishwa kama container image na mashine husasishwa kwa kuelekezwa kwenye tag mpya. Talos Linux huenda mbali zaidi na kuondoa shell na SSH kabisa: mashine husanidiwa kupitia API, kwa hivyo hakuna mahali pa kuingia (login). NixOS, iliyotolewa kwa mara ya kwanza mwaka 2007, inakuja kutoka mwelekeo tofauti. Mfumo mzima hujengwa kutoka kwa usanidi mmoja wa tamko (declarative configuration), na vizazi vya awali hubaki vikiwa na uwezo wa kuwaka (bootable).

Mtoa huduma wako pengine hatoi yoyote kati ya haya kama image ya kubofya mara moja, kwa sababu wanatarajia yasanidiwe wakati wa boot ya kwanza na Ignition au cloud-init badala ya msimamizi kuhariri faili kupitia SSH. Mifumo hii huleta faida kwenye mashine nyingi zinazofanana, hali ambayo utajikuta nayo pindi utakapokuwa unasimamia seva kadhaa za Linux kwa wakati mmoja na kuhitaji kila moja iweze kuthibitika kuwa inafanana na nyingine.

Muda wa support kwa kila release ni upi?

Sera ya release ndiyo sehemu ya distribution unayoishi nayo kwa muda mrefu zaidi, na huchapishwa kama idadi ya miaka. Hapa kuna muda wa support kwa releases 5 za seva zinazotumika sasa.

[
  {
    "distro": "Alpine 3.x",
    "standard_years": 2,
    "extended_total_years": 2
  },
  {
    "distro": "Debian 13",
    "standard_years": 3,
    "extended_total_years": 5
  },
  {
    "distro": "Ubuntu 26.04 LTS",
    "standard_years": 5,
    "extended_total_years": 10
  },
  {
    "distro": "AlmaLinux 10",
    "standard_years": 10,
    "extended_total_years": 10
  },
  {
    "distro": "RHEL 10",
    "standard_years": 10,
    "extended_total_years": 13
  }
]

Alpine inasaidia kila branch ya 3.x kwa miaka 2, ndiyo maana inafaa zaidi kwa container image unayojenga upya mara kwa mara kuliko seva unayoiacha bila kuigusa. Timu ya usalama ya Debian inashughulikia release ya stable kwa takriban miaka 3, kisha timu ya LTS huendeleza usanifu wa kawaida hadi kufikia takriban miaka 5 kwa jumla. Ubuntu LTS inakupa miaka 5 kwa vifurushi vilivyomo kwenye main, na usajili wa Ubuntu Pro huongeza muda huo hadi miaka 10, ambao ni bure kwa matumizi ya kibinafsi kwenye idadi ndogo ya mashine. RHEL 10 inachapisha miaka 10, ambayo nyongeza ya kulipia ya extended life cycle support huiongeza hadi miaka 13. AlmaLinux 10 inalingana na muda wa RHEL wa miaka 10 bila usajili wowote, ambayo ndiyo sababu kuu ya kuwepo kwa rebuilds hizi.

Arch haina mstari hapa, kwa sababu distribution ya rolling haina release ya kusaidiwa. Namba inayohusu Arch ni muda ambao unaweza kuacha mashine bila kuigusa, na hiyo hupimwa kwa wiki.

Kwa nini orodha ya picha za VPS yako inaonekana hivi

Mtoa huduma hutoa picha za mifumo ya uendeshaji ambazo wateja wanaziomba kwa jina na ambazo hujiweka zenyewe bila kuhitaji usimamizi kwenye hypervisor yake. Hii ndiyo sababu karibu kila orodha huanza na Ubuntu LTS na Debian stable, huongeza AlmaLinux au Rocky kwa ajili ya watu ambao programu zao zimethibitishwa kufanya kazi na RHEL, na huweka Alpine, Arch na Fedora chini zaidi kwenye ukurasa. Mara tu unapojua VPS ni nini na jinsi picha inavyofika kwenye diski, muundo huo unasomeka wazi: mtoa huduma anachagua mifumo ya uendeshaji inayoweza kujiweka yenyewe bila usimamizi na inayopata support kwa muda mrefu zaidi ya muda ambao mteja wa kawaida anakaa na seva.

Uchaguzi huu unakufunga na zaidi ya meneja wa vifurushi (package manager). Unaamua aina ya upgrade utakayofanya baada ya miaka mitatu, na hizo hutofautiana kabisa kulingana na familia ya mfumo. Debian na Ubuntu huunga mkono upgrade kubwa za mfumo bila kufuta data. Familia ya Red Hat huendesha upgrade hizo kupitia leapp. Arch haina upgrade kwa sababu haina toleo maalum. Ya Alpine ni kuhariri /etc/apk/repositories na kuendesha apk upgrade --available. Uchaguzi huu pia huamua ni programu zipi unaweza kuweka bila kuongeza hazina (repository) ya watu wengine, nani anayetoa patch wakati CVE (common vulnerabilities and exposures) inapotokea kwenye kitu unachokiendesha, na ni mfumo gani wa init na C library ambayo programu zako za baadaye zitatarajia kuwepo.

Kuna athari nyingine ambayo ni rahisi kuipuuza. Majibu mengi yaliyoandikwa kwenye mtandao hudhani unatumia njia ya familia ya Debian au familia ya Red Hat, kwa hivyo kuchagua nje ya hizo mbili inamaanisha kutafsiri maelekezo kwa muda wote ambao mashine hiyo itakuwa inafanya kazi. Chagua familia ambayo sera yake ya matoleo inalingana na jinsi unavyopenda kugusa seva yako mara kwa mara, kisha ibaki nayo. Kubadilisha programu zilizopo juu ni rahisi. Kubadilisha mfumo wa uendeshaji uliopo chini yake inamaanisha kujenga upya seva nzima.

FAQ

Familia ya usambazaji wa Linux ipi inayoendesha seva yangu?

Tekeleza cat /etc/os-release. Sehemu ya ID inaonyesha jina la usambazaji na ID_LIKE inaonyesha familia yake, kwa hivyo mashine ya Ubuntu itatoa ID_LIKE=debian na mashine ya AlmaLinux itatoa ID_LIKE="rhel centos fedora". Meneja wa vifurushi (package manager) ni kiashirio kingine. apt na dpkg inamaanisha familia ya Debian, dnf na rpm inamaanisha familia ya Red Hat, apk inamaanisha Alpine, na pacman inamaanisha Arch.

Je, CentOS bado ni toleo la bure la RHEL?

Hapana. CentOS Linux 8, ambayo ilikuwa toleo la mwisho la aina hiyo, ilimalizika tarehe 31 Desemba 2021, na CentOS Linux 7 ilifikia mwisho wa maisha yake tarehe 30 Juni 2024. Mradi uliopo sasa, CentOS Stream, ni tawi ambalo matoleo madogo ya RHEL hujengwa kutoka kwalo, kwa hivyo hupokea mabadiliko kabla ya RHEL badala ya baada yake. Matoleo ya bure yaliyochukua nafasi hiyo ya zamani ni AlmaLinux na Rocky Linux, yote yakiwa na muda wa usaidizi wa miaka kumi.

Kwa nini Debian stable inatoa namba za matoleo ya zamani sana?

Kwa sababu namba ya toleo huganda wakati marekebisho yakiendelea kuingia. Debian huweka viraka vya usalama (security patches) kwenye toleo ililotoa badala ya kuingiza toleo jipya kutoka kwa msanidi mkuu, kwa hivyo kifurushi kinachoonyesha 2.4.57-2+deb13u1 kinaweza kuwa na kiraka kilichotolewa wiki iliyopita. Kiambishi baada ya toleo la msanidi mkuu ni marekebisho ya Debian, na apt changelog <package> huorodhesha yale yaliyomo ndani yake. Kuhukumu usalama wa seva ya Debian kwa kutumia namba za matoleo hutoa jibu lisilo sahihi kila wakati.

Je, niendeshe usambazaji wa rolling release kama Arch kwenye VPS?

Fanya hivyo tu ikiwa utaisasisha kwa ratiba maalum. Usambazaji wa rolling unadhani kila mashine itafikia seti ya sasa ya vifurushi, kwa hivyo kusasisha kifurushi kimoja kwa pacman -Sy foo kutasababisha maktaba kutolingana na makosa kama cannot open shared object file. Tekeleza pacman -Syu mara kwa mara, soma ukurasa wa habari wa mradi kabla ya kila sasisho, na mfumo utakuwa thabiti. Ukiuacha kwa mwaka mmoja, sasisho la kwanza litakuwa lenye hatari.

Usambazaji wa immutable au atomic hubadilisha nini hasa?

Hubadilisha wakati masasisho yanapotumika na jinsi unavyoyatengua. /usr huwekwa katika hali ya kusoma pekee (read-only), sasisho huandaliwa kama mti mpya kamili, na mabadiliko hutokea wakati wa reboot, huku mti uliopita ukihifadhiwa kama chaguo la boot kwa ajili ya kurudisha hali ya awali (rollback). Unapata mashine ambayo imesasishwa kikamilifu au haijasasishwa kabisa, bila hali ya nusu-sasisho. Unapoteza uwezo wa kusakinisha programu kwa kuhariri faili moja kwa moja, kwa hivyo programu huhamia kwenye containers au kwenye vifurushi vilivyopangwa (layered packages).