تاریخچه تکامل هسته لینوکس از نسخه 0.01 تا 7.x
بررسی تصمیمات کلیدی در توسعه لینوکس از سال 1991 تا 2026. از تغییر مجوز به GPL و پیدایش git تا مدل LTS که مستقیماً بر پایداری سرورهای امروزی تأثیر گذاشته است.
نسخه کوتاه تاریخچه هسته لینوکس
تاریخچه هسته لینوکس از نسخه 0.01 در سپتامبر 1991 تا سری 7.x که امروزه روی سرورها اجرا میشود، ادامه دارد. فهرست انتشارها کماهمیتترین بخش این تاریخچه است. تعداد کمی از تصمیمات، ساختار کلی آن را شکل دادند و هر کدام هنوز بر ماشینی که امروز اجاره میکنید، تأثیرگذار است. اینکه چرا در سال 1991 اصلاً به یک هسته جدید نیاز بود، به داستان طولانیتر یونیکس، مجوزهای AT&T و دعوای حقوقی که باعث توقف BSD شد مربوط میشود.
تاریخها و شماره نسخههای ذکر شده در اینجا از kernel.org و تاریخچه انتشاری که این وبسایت منتشر میکند، استخراج شدهاند. وضعیت فعلی تا تاریخ 13 نوامبر 2026 به این شرح است: نسخه 7.0 در 12 آوریل 2026، نسخه 7.1 در 14 ژوئن 2026، نسخه 7.2 در اواسط آگوست 2026 و نسخه 7.3 در 18 اکتبر 2026 منتشر شدند. وبسایت kernel.org نسخه 7.4-rc2 را به عنوان mainline و نسخه 7.3.4 را به عنوان نسخه پایدار فعلی معرفی میکند. شاخه 7.2 با انتشار نسخه 7.2.15 در 1 نوامبر 2026 به پایان عمر خود رسید.
چرا انتخاب مجوز GPL در سال 1992 همچنان اهمیت دارد
نسخه 0.01 در تاریخ 17 سپتامبر 1991 تحت مجوزی منتشر شد که خود توروالدز نوشته بود. این مجوز مستلزم توزیع سورسکد بود و بندی را اضافه کرد که اهمیت بیشتری داشت: «شما اجازه ندارید این را در ازای دریافت هزینه توزیع کنید، حتی برای هزینههای جانبی.» در سال 1991، نرمافزارها روی فلاپیدیسک عرضه میشدند و کپی کردن و پست کردن فلاپیدیسک هزینه داشت. آن بند، ایجاد یک توزیع تجاری لینوکس را غیرممکن میکرد.
او این وضعیت را تغییر داد. انتقال به مجوز عمومی همگانی گنو (GPL) در یادداشتهای انتشار نسخه 0.12 در ژانویه 1992 اعلام شد و از 1 فوریه 1992 اجرایی گردید. نسخه 0.95 در مارس 1992، اولین نسخهای بود که تحت این مجوز منتشر شد. تمام کسبوکارهایی که بعدها بر پایه لینوکس بنا شدند، بر پایه همین تغییر استوار هستند.
هسته (Kernel) فقط تحت نسخه 2 مجوز GPL است و هرگز به نسخه 3 منتقل نشد. توروالدز در سال 2007 با این کار مخالفت کرد که دلیل اصلی آن قانون ضد-tivoisation در GPLv3 بود؛ این قانون مستلزم ارائه اطلاعات نصب برای نسخههای تغییریافته کدی است که همراه با یک دستگاه مصرفی عرضه میشود، مگر اینکه نه تأمینکننده و نه هیچ شخص ثالثی نتوانند کد تغییریافته را نصب کنند (مانند کدی که در ROM نصب شده است). او سختافزار قفلشده را موضوعی مربوط به خودِ تولیدکننده میدانست. در سال 2017، توسعهدهندگان هسته «بیانیه اجرای هسته» (Kernel Enforcement Statement) را منتشر کردند که به هر حال یک بخش از GPLv3 را وام میگیرد: کسی که اولین اخطار نقض را از دارنده حق تکثیر دریافت کند و آن را ظرف 30 روز اصلاح نماید، مجوز خود را بهطور دائم بازپس میگیرد، به جای اینکه آن را در همان اولین تخلف از دست بدهد.
دو پیامد برای سرور وجود دارد. باینری هستهای که بوت میکنید، حق دسترسی به سورسکد منطبق را به همراه دارد، بنابراین هیچکس نمیتواند هسته لینوکسی به شما بدهد که نتوانید آن را بررسی یا بازسازی کنید. همچنین، اعلامیه حق تکثیر روی هسته بیان میکند که این مجوز شامل برنامههای کاربری که از خدمات هسته از طریق فراخوانیهای سیستمی معمولی استفاده میکنند نمیشود؛ به همین دلیل است که پایگاهدادهها و عوامل مانیتورینگ اختصاصی (Proprietary) برای لینوکس عرضه میشوند بدون اینکه مشکلی ایجاد کنند. یک مجوز آزاد (Permissive) فشار معکوسی ایجاد میکند و درک این تفاوت پیش از انتخاب یک پلتفرم ارزشمند است: به لینوکس و FreeBSD به عنوان پلتفرمهای سرور مراجعه کنید.
چرا هسته یکپارچه (Monolithic) در عمل پیروز شد
در تاریخ 29 ژانویه 1992، اندرو تننباوم پیامی با عنوان "LINUX منسوخ است" در گروه خبری comp.os.minix منتشر کرد. او دو ادعا مطرح کرد. هستههای یکپارچه، که در آنها درایورها و سیستمهای فایل در یک فضای آدرس دارای امتیاز (privileged) اجرا میشوند، طراحی دهه 1970 بودند، در حالی که ریزهستهها (microkernels)، که در آنها این بخشها به عنوان فرآیندهای معمولی اجرا میشوند، آینده بودند. و اینکه لینوکس به معماری Intel 386 وابسته بود، بنابراین هرگز قابل انتقال (portable) نخواهد بود.
پاسخ ادعای قابلیت انتقال با پورت کردن داده شد. زمانی که نسخه 1.2 در مارس 1995 عرضه شد، پورتها برای DEC Alpha، MIPS، SPARC و خانواده Motorola 68000 در حال انجام بودند. نسخه 2.0 در ژوئن 1996 اولین نسخه پایداری بود که از معماری 64 بیتی Alpha در کنار 386 پشتیبانی میکرد و تا اوایل 1997، معماری SPARC نیز به عنوان یک پورت یکپارچه به آنها پیوست.
پاسخ ادعای طراحی با یک مصالحه داده شد. لینوکس هرگز به یک ریزهسته تبدیل نشد. در عوض، ماژولهای هسته قابل بارگذاری (loadable kernel modules) را دریافت کرد: فایلهای شیئی (object files) که شما به یک هسته در حال اجرا تزریق میکنید و دوباره حذف میکنید، بنابراین یک درایور بهصورت جدا از باینری هسته عرضه میشود.
lsmod | head
modinfo virtio_net | head -5lsmod فهرستی از آنچه در حال حاضر بارگذاری شده است را نمایش میدهد. modinfo فایلی که ماژول از آن آمده و پارامترهایی که میپذیرد را چاپ میکند. در یک سرور مجازی، بیشتر مسیر دیسک و شبکه از ماژولها تشکیل شده است، به همین دلیل است که یک ایمیج هسته روی سختافزاری که هرگز آن را ندیده، بوت میشود. هسته فقط سختافزار جدید را اعلام میکند و یک دیمون در فضای کاربری (user space) تصمیم میگیرد که کدام ماژول بارگذاری شود و نام دستگاه چه باشد؛ این همان دلیلی است که مدیریت دستگاه در سیستم init قرار گرفت و بخشی از دلیلی است که systemd به سختی قابل اجتناب شد.
ماژولها آن انعطافپذیری را بدون هزینهای که طراحی ریزهسته به همراه داشت، به دست آوردند. ایزوله کردن یک درایور در فرآیند اختصاصی خود به معنای پرداخت هزینه برای context switch و ارسال پیام در هر فراخوانی است، و در سال 1992 این هزینه بسیار زیاد بود.
هزینهای که لینوکس حفظ کرد، همان چیزی است که باید برای آن برنامهریزی کرد: یک ماژول با امتیازات کامل هسته اجرا میشود، بنابراین یک ماژول معیوب میتواند کل ماشین را از کار بیندازد، نه فقط یک فرآیند را. ماژولهای خارج از درخت اصلی (out-of-tree) جایی هستند که این مشکل بروز میکند. درایور یک فروشنده که در خط اصلی (mainline) نیست، باید با هر هسته جدید دوباره ساخته شود، که این همان کاری است که DKMS در طول ارتقا انجام میدهد، و زمانی که آن فرآیند ساخت با شکست مواجه شود، دستگاه پس از reboot به سادگی در دسترس نخواهد بود.
چرا تکمیل SMP پانزده سال طول کشید
هسته Linux 2.0 در ژوئن 1996 اولین نسخه پایداری بود که از پردازش متقارن چندگانه (SMP) پشتیبانی میکرد؛ به این معنی که بیش از یک CPU میتوانست یک هسته را اجرا کند. اولین پیادهسازی از یک قفل واحد به نام big kernel lock (BKL) استفاده میکرد، بنابراین در هر لحظه فقط یک پردازنده میتوانست داخل کد هسته باشد. در نتیجه، CPU دوم به بارهایی که در فضای کاربر (user space) محاسبه میشدند کمک میکرد، اما برای بارهایی که شامل فراخوانیهای سیستمی (system calls) بودند تأثیر بسیار کمی داشت، زیرا این فراخوانیها پشت همان قفل واحد در صف میماندند.
حذف آن قفل پانزده سال طول کشید. کاربران باقیمانده عمدتاً توسط Arnd Bergmann به استفاده از قفلهای با دانهبندی ریز (fine-grained locking) تغییر داده شدند و BKL در نسخه 2.6.39 که در 18 مه 2011 منتشر شد، حذف گردید. زمانبند (scheduler) نیز با همین مقیاس زمانی کند پیش رفت: زمانبند O(1) در 2.6.0، زمانبند Completely Fair Scheduler (CFS) از نسخه 2.6.23 در سال 2007، و EEVDF که در نسخه 6.6 در اکتبر 2023 جایگزین CFS شد.
این تلاشها دلیلی است که امروزه داشتن یک پلن با 4 vCPU موضوعی عادی محسوب میشود. این موضوع همچنین نشاندهنده محدودیتی است که باید از آن آگاه باشید. در یک سرور مجازی اشتراکی، هسته شما تردها (threads) را زمانبندی میکند و هایپروایزر (hypervisor) هسته شما را زمانبندی میکند. دستور top را اجرا کنید و فیلد %st را بخوانید. زمان Steal در واقع CPUای است که هسته شما آماده استفاده از آن بوده، اما میزبان آن را به مهمان دیگری اختصاص داده است؛ بنابراین هیچ تنظیماتی در داخل هسته شما نمیتواند آن را بازیابی کند.
چرا سری 2.6 نحوه ساخت هسته را تغییر داد
پیش از نسخه 2.6، شماره نسخهها بهصورت جفت ارائه میشدند. عدد دوم زوج به معنای سری پایدار (2.4) و عدد فرد به معنای نسخه توسعه (2.5) بود. نسخه 2.4 در تاریخ 4 ژانویه 2001 و نسخه 2.6 در 17 دسامبر 2003 منتشر شد، بنابراین کاربران نزدیک به سه سال برای سری پایدار بعدی منتظر ماندند. توزیعها نمیتوانستند صبر کنند، بنابراین اقدام به backport کردن کردند. دو توزیعکننده که هر دو نسخه "2.4" را ارائه میدادند، هستههایی با هزاران وصله متفاوت داشتند.
این تفکیک پس از نسخه 2.6 کنار گذاشته شد. شاخه اصلی (Mainline) اکنون یک پنجره ادغام (merge window) حدوداً دو هفتهای باز میکند، کارهای جدید را میپذیرد، سپس تا زمان آرام شدن وضعیت، نامزدهای انتشار (release candidates) را اجرا میکند و هر 9 تا 10 هفته یک نسخه منتشر میکند؛ روالی که kernel.org همچنان آن را مستند میکند. نیمه دیگر این مدل در 4 مارس 2005 با اولین انتشار شاخه پایدار (stable tree) محقق شد؛ یک بهروزرسانی صرفاً برای رفع اشکال برای 2.6.11 که توسط Greg Kroah-Hartman و Chris Wright نگهداری میشد. شاخه پایدار فقط اصلاحات را میپذیرد و از پذیرش قابلیتهای جدید خودداری میکند.
یک اثر جانبی این بود که شماره نسخه دیگر یک وعده محسوب نمیشد. نسخههای 3.0، 4.0، 5.0 و 7.0 بازنویسی کامل نیستند. Torvalds زمانی که عدد دوم به اندازه کافی بزرگ شود که او را آزار دهد، عدد اول را افزایش میدهد؛ به همین دلیل است که 7.0 در آوریل 2026 پس از 6.19 منتشر شد. آنچه برای یک سرور اهمیت دارد این است که توزیع شما کدام شاخه را دنبال میکند و آیا آن شاخه همچنان اصلاحات را دریافت میکند یا خیر.
چگونه وقفه در استفاده از BitKeeper منجر به خلق git در آوریل 2005 شد
از فوریه 2002، هسته لینوکس با استفاده از BitKeeper توسعه مییافت؛ یک سیستم کنترل نسخه توزیعشده و انحصاری که متعلق به شرکت BitMover به مدیریت Larry McVoy بود و کار با آن از سری 2.5 آغاز شد. شرکت BitMover به توسعهدهندگان هسته، یک مجوز رایگان با شرایط خاص اعطا کرده بود: شما اجازه نداشتید روی ابزار کنترل نسخه رقیب کار کنید و حق مهندسی معکوس BitKeeper را نداشتید. بسیاری از توسعهدهندگان از اینکه یک هسته آزاد را با ابزاری بسازند که اجازه خواندن کدهای آن را نداشتند، ناراضی بودند.
این همکاری در آوریل 2005 از هم پاشید، پس از آنکه Andrew Tridgell برنامهای را نمایش داد که با مخازن BitKeeper ارتباط برقرار میکرد. BitMover این کار را مهندسی معکوس نامید و مجوز رایگان را لغو کرد. هسته لینوکس در میانه چرخه توسعه، سیستم کنترل نسخه خود را از دست داد.
کار روی git در آوریل 2005 آغاز شد. Torvalds در 6 آوریل جدایی از BitKeeper را اعلام کرد. در 7 آوریل، git به مرحله self-hosting رسید، به این معنی که تاریخچه خودِ git در حال حاضر درون خودِ git نگهداری میشد. Torvalds اولین merge موفقیتآمیز در git را در 17 آوریل اعلام کرد. در ژوئن 2005، git مدیریت انتشار نسخه 2.6.12 را بر عهده گرفت. Torvalds مدت کوتاهی پس از آن، نگهداری پروژه را به Junio Hamano سپرد و به توسعه هسته بازگشت.
طراحی git مستقیماً از دل همین مشکل بیرون آمد: هزاران مشارکتکننده و نگهدارندگانی که از طریق شبکهای که هیچکس به آن اعتماد نداشت، تغییرات یکدیگر را pull میکردند. هر شیء با هش محتوای خود نامگذاری میشود، بنابراین تغییر حتی یک بایت از تاریخچه قدیمی، نام تمام commitهای پس از آن را تغییر میدهد. به همین دلیل است که یک clone، یک مدرک است نه صرفاً یک ادعا. هر خط لوله استقرار (deploy pipeline)، هر مخزن پیکربندی، میزبانی کدی که اکثر تیمها کدهای خود را به آن push میکنند و سرور git که میتوانید خودتان آن را اجرا کنید، همگی از دل یک بحث بر سر مجوز یک ابزار برای هسته لینوکس متولد شدند.
وعدههای مدل LTS و آنچه شامل آن نمیشود
نسخه Mainline برای اجرا در محیط عملیاتی مناسب نیست. هر نسخه Mainline پس از 9 تا 10 هفته با نسخه جدیدتر جایگزین میشود. شاخه Stable تا زمان انتشار نسخه Mainline بعدی، اصلاحات را دریافت میکند، مگر اینکه یک شاخه به عنوان Longterm حفظ شود. شاخههای Longterm که معمولاً با نام LTS شناخته میشوند، اصلاحات را برای سالها دریافت میکنند و بسیاری از توزیعهای لینوکس بر پایه آنها ساخته میشوند.
نسخه 2.6.32 که در دسامبر 2009 منتشر شد، نقطهای بود که این مدل کارایی خود را اثبات کرد. توزیعهای RHEL 6، Debian 6، SUSE Linux Enterprise 11 SP1 و Ubuntu 10.04 LTS همگی از این نسخه استفاده کردند و این شاخه تا مارس 2016، یعنی بیش از شش سال پس از انتشار اولیه، پشتیبانی شد. Red Hat فراتر رفت و هسته مبتنی بر 2.6.32 خود را از طریق backportها تا پایان فاز نگهداری RHEL 6 در سال 2020 حفظ کرد. این شرکت همچنان اصلاحات امنیتی و رفع باگهای فوری منتخب را برای RHEL 6 از طریق یک افزونه پولی Long-Life با قراردادهای سالانه تا پایان سال 2030 ارائه میدهد. بازتولید این یک دهه پشتیبانی رایگان، دلیل اصلی وجود CentOS و جایگزینی آن توسط Rocky Linux و AlmaLinux است.
این وعده بیش از یک بار تغییر کرده است. ابتدا دو سال بود و سپس برای برخی شاخهها به شش سال رسید. در سال 2023، نگهدارندگان شاخه Stable مدت پیشفرض را به دو سال کاهش دادند، زیرا backport کردن اصلاحات به شاخههای قدیمی وقتگیر است و شاخههای قدیمی تست واقعی کمی دریافت میکنند. در 25 فوریه 2026، Greg Kroah-Hartman پس از گفتگو با شرکتهایی که به این شاخهها وابسته هستند، دوباره پیشبینیهای طولانیتری منتشر کرد، اما هستههای Longterm جدید همچنان معمولاً با پیشبینی پایان عمر دو ساله آغاز میشوند.
دادههای پشت این نمودار
[
{
"kernel": "5.10",
"released": "2020-12-13",
"eol_projected": "Dec 2026",
"maintained_for": 6.0
},
{
"kernel": "5.15",
"released": "2021-10-31",
"eol_projected": "Dec 2026",
"maintained_for": 5.1
},
{
"kernel": "6.1",
"released": "2022-12-11",
"eol_projected": "Dec 2027",
"maintained_for": 5.0
},
{
"kernel": "6.6",
"released": "2023-10-29",
"eol_projected": "Dec 2027",
"maintained_for": 4.2
},
{
"kernel": "6.12",
"released": "2024-11-17",
"eol_projected": "Dec 2028",
"maintained_for": 4.1
},
{
"kernel": "6.18",
"released": "2025-11-30",
"eol_projected": "Dec 2028",
"maintained_for": 3.1
}
]سایت kernel.org تا اکتبر 2026 تعداد 6 شاخه Longterm را فهرست کرده است. قدیمیترین آنها، یعنی 5.10، تا زمان پایان عمرش در Dec 2026، به مدت 6.0 سال اصلاحات دریافت کرده است. جدیدترین آنها، یعنی 6.18، طبق پیشبینی تا Dec 2028 پشتیبانی خواهد شد که معادل 3.1 سال دریافت اصلاحات است.
این تاریخها را به عنوان پیشبینی در نظر بگیرید، نه به عنوان یک قرارداد قطعی. پیشبینیهای مربوط به 6.6 و 6.12 هر دو در فوریه 2026 تغییر کردند و شاخهای که توسط کسی استفاده نشود، ممکن است زودتر کنار گذاشته شود. توزیع لینوکس شما معمولاً این انتخاب را برایتان انجام میدهد: Debian 13 از نسخه 6.12 و Ubuntu 26.04 LTS از نسخه 7.0 استفاده میکنند. این شکاف، محتوای عملی پرسش انتخاب بین LTS و نسخههای میانمدت در سرور است و دقیقاً همان چیزی است که هنگام ارتقای Ubuntu 24.04 به 26.04 در لایه زیرین سیستم شما تغییر میکند.
یک دام در اینجا وجود دارد. دستور uname -r در Ubuntu 24.04 خروجی مشابه 6.8.0-51-generic نمایش میدهد. این خروجی شامل نسخه پایه upstream به همراه backportهای اختصاصی توزیع است؛ بنابراین این شماره فقط نشان میدهد که شاخه از کجا شروع شده است و مشخص نمیکند چه اصلاحاتی در آن اعمال شده است. ابزارهای اسکنری که هسته را صرفاً بر اساس رشته نسخه (version string) قضاوت میکنند، دقیقاً به همین دلیل هشدارهای اشتباه (false alarm) درباره هستههای توزیعها صادر میکنند.
موضوعات مورد بحث فعلی در هسته (Kernel)
دو بحث در جریان است و هر دو درباره این است که چه کسی باید کار را انجام دهد.
زبان Rust در دسامبر 2022 به عنوان بخشی از زیرساخت در نسخه 6.1 وارد شد. در نسخه 7.0 برچسب آزمایشی از روی آن برداشته شد، بنابراین زبانهای اصلی هسته اکنون C، اسمبلی و Rust هستند. کامپایل با یک کامپایلر پایدار Rust از همان نسخه 6.1 پشتیبانی میشد: فایل Makefile آن RUSTC_BOOTSTRAP=1 را تنظیم میکند تا ویژگیهای ناپایدار در کامپایلرهای پایدار فعال شوند. اختلاف نظر بر سر نگهداری است. یک نگهدارنده (Maintainer) زبان C که یک رابط (Interface) را تغییر میدهد، ممکن است باعث خرابی bindingهای Rust شود که آنها را مطالعه نمیکند، و بحث بر سر این است که وظیفه اصلاح آنها بر عهده کیست.
بحث دوم مربوط به مشارکت هوش مصنوعی (AI) است. ساشا لوین (Sasha Levin) در ژوئیه 2025، پس از افزایش حجم وصلههای (Patch) تولیدشده توسط ماشین در لیستهای پستی، سیاستی را پیشنهاد کرد. این سند در 6 ژانویه 2026 ثبت شد و اکنون در مستندات فرایند خودِ هسته در docs.kernel.org/process/coding-assistants.html قرار دارد. یک عامل هوش مصنوعی نباید تگ Signed-off-by را اضافه کند، زیرا آن خط گواهی مبدأ توسعهدهنده (DCO) را تأیید میکند و فقط یک انسان میتواند آن را گواهی کند. مستندات فعلی هسته دیگر نیازی به تگ Assisted-by ندارند و در عوض مشارکتکنندگان را به دستورالعملهای مربوط به محتوای تولیدشده توسط ابزار ارجاع میدهند. همچنان از مشارکتکنندگان انتظار میرود که استفاده از ابزار را در نامههای پوششی (Cover letters) و گزارش تغییرات (Changelogs) توضیح دهند. کد تولیدشده باید با GPL-2.0-only سازگار باشد. انسانی که وصله را ارسال میکند، آن را بازبینی کرده و مسئولیت آن را بر عهده میگیرد.
فشار پشت این سیاست، زمان بازبینی است. تولید یک وصله چند ثانیه طول میکشد، اما بازبینی آن یک بعدازظهر از وقت یک نگهدارنده را میگیرد. یک تگ این عدم تعادل را برطرف نمیکند. تأیید انسانی (Sign-off) اصالت را حفظ میکند: تاریخچه همچنان ثبت میکند که چه کسی هر تغییر را امضا کرده است، که همان ویژگیای است که DCO برای محافظت از آن در سال 2004 معرفی شد.
این تاریخچه برای سروری که اجاره میکنید چه معنایی دارد
- این مجوز دلیل آن است که شما میتوانید هستهای که ارائهدهنده بوت میکند را بخوانید و بازسازی کنید، و دلیل اینکه نرمافزارهای انحصاری همچنان روی آن اجرا میشوند.
- طراحی یکپارچه (monolithic) دلیل آن است که یک باگ در درایور میتواند کل ماشین را از کار بیندازد، و دلیل اینکه یک ماژول خارج از درخت (out-of-tree) باید در هر ارتقای هسته دوباره ساخته شود.
- مدل انتشار دلیل آن است که شماره نسخه اطلاعات کمی به شما میدهد، در حالی که شاخه (branch) و تاریخ پایان عمر (end-of-life) آن تقریباً همه چیز را مشخص میکند.
- نوع مجازیسازی تعیین میکند که اصلاً چه کارهایی میتوانید انجام دهید: در KVM شما هسته خودتان را بوت میکنید و ماژولها را بارگذاری میکنید، در حالی که در مجازیسازی کانتینری که هسته میزبان را به اشتراک میگذارد،
uname -rنسخه میزبان را نشان میدهد و مجوز استفاده ازmodprobeیا تغییر sysctlها به امتیازات و پیکربندیهایی بستگی دارد که میزبان به شما اعطا میکند.
FAQ
چرا هسته Linux همچنان تحت مجوز GPLv2 است و نه GPLv3؟
Torvalds در سال 2007 با GPLv3 مخالفت کرد. دلیل اصلی این تصمیم، الزام آن به مقابله با tivoisation بود؛ این الزام ایجاب میکند که اطلاعات نصب برای نسخههای تغییریافتهٔ کد در دستگاههای مصرفکننده ارائه شود، مگر در مواردی که نه تأمینکننده و نه هیچ شخص ثالثی نتوانند کد تغییریافته را نصب کنند (مانند کدی که در ROM قرار دارد). او سختافزارهای قفلشده را موضوعی مربوط به کسبوکار تولیدکننده میداند. تغییر مجوز در عمل تقریباً غیرممکن است، زیرا حق تکثیر (copyright) هسته در اختیار هزاران مشارکتکننده است و هیچ توافقنامهٔ واگذاری حقی وجود ندارد که بتوان به آن استناد کرد. هسته تنها تحت GPL-2.0 است، بنابراین کدی که فقط تحت GPLv3 ارائه شود، قابل ادغام نیست.
آیا هسته Linux یک هسته یکپارچه (monolithic) است یا یک ریزهسته (microkernel)؟
یکپارچه است، با قابلیت بارگذاری ماژولها. درایورها و سیستمهای فایل در فضای آدرس هسته اجرا میشوند و lsmod مواردی را که در حال حاضر بارگذاری شدهاند، نشان میدهد. نتیجهٔ این ساختار، سرعت از یک سو و شعاع انفجار (blast radius) از سوی دیگر است: یک ماژول معیوب میتواند کل ماشین را دچار panic کند، در حالی که در یک ریزهسته، تنها یک پردازش از دست میرفت. این وضعیت از سال 1992 با استفاده از سیستمهای فایل FUSE در فضای کاربر و برنامههای eBPF که هسته پیش از اجرا آنها را تأیید میکند، تعدیل شده است.
تفاوت میان نسخههای mainline، stable و longterm در هسته چیست؟
Mainline همان شاخهٔ Torvalds است که هر 9 تا 10 هفته منتشر میشود و ویژگیهای جدید ابتدا در آن قرار میگیرند. نسخهٔ Stable یک انتشار mainline را میگیرد و تا زمان انتشار mainline بعدی، اصلاحات باگ را دریافت میکند، مگر اینکه آن شاخه به عنوان longterm نگهداری شود. شاخههای Longterm برای سالها اصلاحات دریافت میکنند و بسیاری از توزیعها هستههای خود را بر پایهٔ آنها میسازند. سایت kernel.org شاخههای longterm فعلی را به همراه تاریخ پایان عمر پیشبینیشده برای هر کدام فهرست میکند.
آیا هسته Linux کدهای نوشتهشده توسط هوش مصنوعی را میپذیرد؟
بله، طبق سیاستی که در ژانویه 2026 اعمال شد. مستندات فعلی هسته دیگر نیازی به تگ Assisted-by ندارند؛ از مشارکتکنندگان انتظار میرود منشأ محتوای تولیدشده توسط ابزارها را در نامههای همراه (cover letters) و changelogها توضیح دهند. یک عامل هوش مصنوعی نباید خط Signed-off-by را اضافه کند و کد تولیدشده باید با GPL-2.0 سازگار باشد. ارسالکنندهٔ انسانی کد را امضا (sign off) میکند، به این معنی که او وصله را بررسی کرده و طبق Developer Certificate of Origin مسئولیت آن را میپذیرد.
روی سرور باید از کدام نسخهٔ هسته استفاده کنم؟
در تقریباً تمامی موارد، نسخهای که توزیع سیستمعامل شما نگهداری میکند. هستهٔ توزیع شامل یک شاخهٔ upstream به اضافهٔ اصلاحات backport شده و تستهای فروشنده است؛ این همان هستهای است که ایمیجهای ارائهدهندهٔ شما و توافقنامههای پشتیبانیتان بر اساس آن فرض شدهاند. زمانی که به یک درایور یا ویژگی خاص نیاز دارید، یک هستهٔ mainline جدیدتر بسازید و پیش از متعهد شدن به آن، تاریخ پایان عمر شاخهای که به آن مهاجرت میکنید را بررسی کنید.